Geen strand, maar strijd

De Amsterdamse Panayiotis Piperis (22) wilde zijn familie bezoeken in Griekenland Bij aankomst in Athene bleek hij ineens te boek te staan als dienstplichtig en mocht het land niet meer uit Hoe twee weken vakantie veranderde in een jaar Grieks leger

„Heb je weleens gezien hoe de Noord-Koreanen hun wapens tonen? Gedisciplineerd naast elkaar lopend, in een ritme?”, vraagt Panos. Hij staat op en doet het voor. „In het begin snapte ik er niks van, het was in het Grieks. Hakken tegen elkaar. Voeten moeten een V vormen en armen strak naast je lichaam.” Hij maakt zijn dansje af. Daarna komt nog het presenteren van zijn aanvalsgeweer. Hij doet alsof hij een wapen recht voor zich houdt, het in de lucht gooit en van achter weer opvangt. Dat oefenen ze een paar uur per dag, vertelt hij tijdens een zeldzaam verlof in een café in Athene.

Op het eerste gezicht zou de 22-jarige Amsterdamse Panayiotis Piperis, roepnaam Panos, met zijn negentig kilo en één meter negentig best voor soldaat door kunnen gaan. Maar hij is geen ruziemaker. Eerder iemand die je bij een ruzie betrekt om het te sussen. Het was niet zijn plan om in dienst te gaan. En al helemaal niet in Griekenland. Als kok en voedingsdeskundige had hij net een ideale baan aangeboden gekregen, maar die heeft hij nooit kunnen aannemen. Ook zijn kamertje in Amsterdam heeft hij op moeten geven. Net als alcohol en seks, kranten, stoppels, een stevig ontbijt, een wc-pot, en lang haar. Zijn vrijheid.

In juni vorig jaar wilde Panos de Griekse kant van zijn familie bezoeken, boekte een retourtje Athene van twee weken en pakte een zonnebril, een zwembroek en een aantal cadeautjes voor zijn familie in. Dat retourtje werd een enkele reis. Hij is sindsdien niet teruggekeerd naar Nederland. Sinds de dag dat hij vanaf het vliegveld zijn moeder belde met het bericht: „Stuur alsjeblieft een pak stroopwafels op want het ziet er naar uit dat ik hier voorlopig blijf.” Hij hoopte nog dat het wel los zou lopen.

Nu wordt hij iedere ochtend om half zes wakker op een legerbasis. Hij scheert zijn wangen zo glad mogelijk. Als de commandant er een zakdoek overheen haalt en er een pluisje op zijn wang achter blijft, krijgt hij drie dagen langer dienstplicht. Na het scheren maakt hij zijn bed op, zo strak als een tafelkleed. Als het niet strak genoeg is krijgt hij twee dagen extra. Daarna trekt hij zijn uniform en glimmende kisten aan en meldt hij zich bij de commandant.

U wordt gezocht

„Ik werd per toeval uitgekozen om mijn koffers te openen”, zegt Panos. De douane vroeg om zijn paspoort. „Wilt u ons even volgen? U wordt gezocht,’’ werd hem verteld. „U heeft een probleem. We zijn al sinds 2011 op zoek naar u.” Panos was sprakeloos. „Ik zei, what the fuck, wat gebeurt hier?” Maar de politie wees hem er op dat hij een serieus probleem had en zich onmiddellijk moest melden bij het leger.

„Ik dacht in eerste instantie, ik smeer ‘m gewoon.” Maar dan zou hij de komende 23 jaar zijn familie niet kunnen bezoeken en een boete moeten betalen van 6.000 Euro.

Panos, zoon van een Griekse vader en een Nederlandse moeder, heeft geen dubbel paspoort. „Niets aan mij is Grieks, alleen de helft van mijn bloed.” Zijn vader is na een aantal jaar in Nederland te hebben gewoond terugverhuisd naar Athene en heeft daar eind jaren negentig een huis gekocht. Bij de gemeente heeft hij desgevraagd aangegeven een zoon te hebben. De Griekse ambassade in Nederland bevestigt dat wanneer een Griek in Griekenland bij de gemeente aantoont een kind te hebben, de naam van het kind wordt opgenomen in het gemeenteregister en daarmee automatisch een Grieks burger is. En dienstplichtig. Ook al woont de jongen in het buitenland, dan nog kan hij door het leger worden opgeroepen. Panos en zijn ouders wisten dit niet.

Vanaf het moment dat hij zich moest melden bij het leger in Athene, is hij samen met zijn ouders documenten gaan regelen die bewijzen dat hij Nederlands is en altijd in Nederland gewoond, gestudeerd en gewerkt heeft. Maar het is een langdurig en bureaucratisch proces. De Nederlandse ambassade in Griekenland vraagt Panos om beëdigde stempels op formulieren uit Nederland. Het gaat om documenten die naar het Grieks moeten worden vertaald, maar de stempels kan hij alleen halen als hij zelf in Nederland is. Ook heeft het leger, net als bij de rest van de mannen in dienst, zijn paspoort in beslag genomen.

Inmiddels is Panos sinds februari officieel actief in het leger. Hij heeft er geen vertrouwen meer in dat hij nog verkorting van zijn dienstplicht kan krijgen. „Het was een hel in het begin”, zegt Panos. „Ik sprak geen Grieks. Ik zat iedere dag met mijn hoofd in Nederland en ik miste alles. Een frikandel speciaal, mijn oude stamkroeg in Bussum, fietsen, mijn vrienden en familie. Na de eerste twee dagen belde ik bijna jankend mijn vader op: je moet me hier weghalen of ik ontsnap want ik ga dit niet volhouden.” De commandanten vertelden hem schreeuwend welke oefeningen hij moest doen, maar hij kon het niet verstaan. Ook was Panos bang dat de soldaten hem ‘s nachts zouden bestelen omdat iedereen wist dat hij uit Nederland kwam en dus rijker was dan de meeste Grieken.

Vanwege de politieke geschillen onder de soldaten mogen er geen kranten worden gelezen. Dat leidt tot ruzies. Homo’s worden gediscrimineerd en belachelijk gemaakt door sommige commandanten. Moslims worden bij voorbaat psychologisch ontoerekeningsvatbaar verklaard, mogen geen wapens vasthouden en moeten volgens Panos voornamelijk schoonmaakwerk verrichten. De faciliteiten op de Griekse legerbasis zijn minimaal. Drie computers voor 140 jongens van tussen de 18 en 25 jaar die allemaal hun vriendinnetje moeten mailen. Gelukkig kan Panos dagelijks telefonisch contact hebben met zijn ouders.

Bazooka

Inmiddels heeft hij drie van de twaalf maanden dienstplicht achter de rug en is hij gespecialiseerd in het bestrijden van tanks. Hij moet samen met drie anderen, op een afstand van 200 tot 500 meter, op doelen schieten met een bazooka van 200 kilo. ’s Middags moet hij vaak op de uitkijk staan, met geluk zes uur achter elkaar. Soms acht.

Panos is het lievelingetje geworden van de commandanten. Omdat hij de taal niet begreep lette hij extra goed op tijdens de oefeningen. Hij doet alles wat hem word gevraagd en voert het zo goed mogelijk uit, vooral uit angst nog langer in het leger te moeten blijven. Ook spreekt hij nu vloeiend Grieks en heeft hij veel goede vrienden gemaakt. Het duurde even voordat hij gewend kon raken aan de machocultuur in Griekenland. ,,Als je gewoon een rustige jongen bent dan ben je hier geen echte man. Maar het zijn wel allemaal moederskindjes die tot hun achtentwintigste nog thuis wonen. Het was eerst heel negatief maar nu vind ik het eigenlijk best leuk. We zijn allemaal broeders geworden van elkaar”, zegt hij. Soms vindt Panos het wel moeilijk om te zien wat voor toekomst op zijn vrienden wacht in Griekenland, waar bijna twee op de drie jongeren tussen de 15 en 24 jaar werkloos is. Zij zijn dan ook bereid om na hun dienstplicht overal te werken. Of het nou in de McDonald’s is of in de supermarkt. Sommigen hopen dat Panos later een baantje voor hen kan regelen in Nederland.

Op 20 december 2013 heeft Panos zijn dienstplicht vervuld en kan hij weer terug naar Nederland. „Ik heb nu het leger gedaan dus misschien ga ik daarna wel bij de politie. Of een boek schrijven over wat mij is overkomen”.

,,Ik ben er wel heel bewust van geworden wat mijn vaderland is”, zegt Panos terwijl hij een glas Heineken bier bestelt ,,en dat is voor mij Nederland,”