Binnen de lijntjes bij De Ateliers

Beeldende kunst

De Ateliers: Offspring 2013, ingericht door Francesco Stocchi. T/m 2/6, 13-18 uur, Amsterdam.

Mislukt? Onderuit gegaan? Niet kniezen, maar gewoon opnieuw proberen. „Fail again. Fail better”, zei de Ierse schrijver en dichter Samuel Beckett al. Of precies dát het vooropgezette doel is geweest van de onderneming die de Zweedse kunstenaar Andreas Arndt (1983) in maart van dit jaar op poten zette, is onduidelijk. Arndt toog er met een klein bootje op uit, om van Amsterdam, waar hij aan de postacademische kunstinstelling De Ateliers werkt, naar zijn geboortestad Karlstad in Zweden te varen.

Niet alleen sneeuw, kou en hoge golven dwongen hem op het Noordzeekanaal al om zijn tocht te staken, maar ook nogal naïeve onderschatting van de brandstofprijzen en zijn kat Katze. Die zou onderweg als cameraman functioneren, maar maakte zich de eerste nacht al uit de voeten. Arndt keerde terug naar De Ateliers. Wat nu? Zijn afstuderen stond voor de deur, het werk dat hij had willen maken was weggevaagd.

Wat een prachtige draai heeft Arndt aan zijn mislukking gegeven. Op de jaarlijkse afstudeertentoonstelling Offspring, nu in De Ateliers, steekt zijn romantische werk - een tentachtige filmstudio, een draaitafel met het geluid van een knapperend kampvuur, een zelfgemaakte kajak en een houten drumstel - met kop en schouders uit boven dat van de anderen. Met elf deelnemers vormen ze de editie 2013. Twee jaar geleden werden ze geselecteerd uit zo’n achthonderd aanmeldingen van jonge kunstenaars uit de hele wereld. Samen met de ‘wildere’ Rijksakademie is De Ateliers de meest prestigieuze kunstopleiding van Nederland.

De Ateliers heeft sinds de oprichting vijftig jaar geleden de naam gekregen meer in zichzelf gekeerd te zijn dan de Rijksakademie. Dat maakt de opleiding dit jubileumjaar helemaal waar. Het grootste deel van de kunstenaars op Offspring heeft zich vooral op formele zaken teruggetrokken. Hoe verhoudt de waarnemer zich tot wat hij ziet? Hoe kan ik perspectief laten kantelen? Hoe kan ik mijn werk inbedden in het conceptuele en minimalistische erfgoed?

Dat leidt tot serene, tot op de vierkante centimeter uitgedokterde presentaties, waar referenties aan Gerhard Richter, Donald Judd, Dirck Braeckman over elkaar heen buitelen. Het werk van Chad Burt, Simeon Cieslinski, Lennart Lahuis of Adriana Arroyo is esthetisch perfect en zal vast bij galeriehouders en kunstverzamelaars in de smaak vallen. Maar het is ook erg braaf, zelfs een tikkeltje angstig. De Costa-Ricaanse Adriana Arroyo verbeeldt dat ongewild in een serie wit-monochrome schilderijtjes, die ze de ambivalente titel The Vertigo of Shallow Depths heeft gegeven.

De Ateliers lijkt dit jaar in de ban van hoogtevrees. Verwacht niet de dynamiek van de buitenwereld, geen ongebreidelde creativiteit en originaliteit. Hier wordt netjes binnen de lijntjes gewerkt en de deksel van de doos van Pandora dicht geklemd.