Wis details uit een herinnering

Het klinkt als science fiction: laat mensen iets opdiepen uit hun geheugen en wis dan direct details uit die herinnering door er nieuwe voor in de plaats te stellen. In de film Eternal Sunshine of the Spotless Mind (Michel Gondry, 2004) lieten mensen zelfs ex-partners uit hun geheugen schrappen.

Zo ver gaat het niet, wat Amerikaanse psychologen/neurowetenschappers dinsdag in PNAS beschreven – maar ze hebben er wel voor gezorgd dat bij mensen die net iets onthouden hadden, datgene werd gewist en vervangen door een nieuwe herinnering. Kleine dingetjes, zonder persoonlijke betekenis: het gaat om details uit de pilotaflevering van de tv-serie 24, over een terroristische aanslag. Die moesten de proefpersonen bekijken, waarna de helft van hen vragen moest beantwoorden als ‘waarmee valt de terrorist de stewardess aan?’. Ze kregen daar geen feedback op.

Vervolgens kregen alle deelnemers een opname te horen van iemand die de 24-pilot navertelde, maar met details vervangen door onjuistheden (dat de terrorist een stroomstootwapen gebruikte, in plaats van een injectienaald). Daarna kregen alle deelnemers weer vragen over de film. Deelnemers die tussentijds ondervraagd waren, dachten vaker dat de nieuwe, onjuiste informatie in de film had gezeten. Maar dan moesten ze de opname wel metéén beluisterd hebben na dat tussentijds ondervragen: het was een kwestie van opdiepen uit het geheugen en direct overschrijven, lieten de onderzoekers zien door te variëren met tijdsintervallen.

Hele voormalige relaties verwijder je niet met deze techniek. Maar dit onderzoek laat wel zien dat herhaald, suggestief ondervragen écht het geheugen kan aantasten.