We hebben geen idee of het door de klimaatverandering komt

Redacteur klimaat

Tornado’s zijn van alle tijden. Maar als ze tegenwoordig in de Verenigde Staten toeslaan, wordt meteen de vraag gesteld of het misschien de schuld is van klimaatverandering. Worden tornado’s niet veel erger door de opwarming? Komen ze niet steeds vaker voor? Komen ze niet sneller achter elkaar? En bestrijken ze niet veel grotere gebieden dan vroeger?

Die vragen zijn niet onlogisch. Door de opwarming van de aarde neemt, eenvoudig gezegd, de energie in de atmosfeer toe en daarmee de kans op extreem weer. En tornado’s zijn extreem en bevatten veel energie. Dus een relatie tussen de uitzonderlijk zware reeks tornado’s die het afgelopen weekeinde de VS hebben getroffen en een verandering van het klimaat lijkt op het eerste gezicht logisch.

Bill McKibben, milieuactivist en oprichter van de organisatie 350.org, heeft dan ook geen twijfels. „We zijn bezig van de atmosfeer een meer dynamische en gewelddadige plaats te maken. Dat is nou precies waar klimaatverandering over gaat”, aldus McKibben. „We houden meer van de energie van de zon vast in de dunne laag om de aarde, en daarvan ondervinden we de gevolgen. We weten natuurlijk niet precies of een specifieke tornado het gevolg is van klimaatverandering. Er zijn altijd tornado’s geweest. Maar we weten wel dat we ongekende stormen, overstromingen en droogten zien. Precies de dingen waar klimatologen ons voor hebben gewaarschuwd.”

Die klimatologen zijn echter niet zo zeker van hun zaak. Als het over tornado’s gaat, is er vooral heel veel wat we niet weten, zegt Michael Wehner van het Lawrence Berkeley National Laboratory. Hij doet al jaren onderzoek naar extreme weersomstandigheden en er bestaat volgens hem nog grote onzekerheid over tornado’s. Het kortste antwoord op de vraag of er een verband bestaat tussen tornado’s en klimaat is, zei hij gisteren tegen nieuwszender NBC: „We hebben geen idee.”

Tornado’s zijn lastig te onderzoeken, erkent klimatoloog Kevin Trenbreth van het National Center for Atmospheric Research. Het zijn lokale, moeilijk onvoorspelbare gebeurtenissen, soms met een bescheiden omvang. De omstandigheden waarin ze kunnen ontstaan zijn bekend (een warme, vochtige lucht aan het oppervlak en kou hoger in de atmosfeer), maar het is moeilijk precies te zeggen waar ze zullen voorkomen. Daardoor kunnen metingen niet, zoals bij orkanen, lang tevoren worden voorbereid. Het aantal waarnemingen is door de jaren heen toegenomen, maar de meeste wetenschappers vermoeden dat dat komt doordat meer mensen er melding van maken.

Volgens Harold Brooks van het National Severe Storms Laboratory ontstaan tornado’s in een energieke atmosfeer met verschillende windrichtingen en windsnelheden op verschillende hoogtes. Door de opwarming van de aarde „neemt het ene ingrediënt toe”, zei Brooks tegen The Huffington Post, „maar het andere juist af”.

Twee jaar geleden, toen het midden van de VS ook een hele reeks zware tornado’s te verduren kreeg, werd in de media ook gevraagd naar een relatie met de opwarming. „Klimaatverandering? Nee hoor”, zei Howard Bluestein, hoogleraar meteorologie van de universiteit van Oklahoma, destijds in een interview met The Huffington Post. „Dit gebeurt nu eenmaal eens in de tien tot twintig jaar. Dit is de natuurlijke variabiliteit.”

Eén keer in de tien tot twintig jaar? Zie je wel, schreef de milieuwebsite Redgreenandblue gisteren. Bluestein zei dat pas twee jaar geleden. Kennelijk houdt de natuur zich niet langer aan onze cijfers. Maar dat is wel een wat simpele benadering van de statistiek.