'Schiphol gaf 2 miljoen subsidie voor komst A380'

◯ Waar ◯ Grotendeels waar ◯ Half waar ◯ Grotendeels  onwaar ◯ Onwaar

De aanleiding

Website Luchtvaartnieuws.nl publiceerde 1 mei een interview met KLM-topman Peter Hartman, die op 1 juli stopt. In het interview ging Hartman onder meer in op Emirates en de steun die deze luchtvaartmaatschappij uit Dubai volgens hem zou krijgen van Schiphol. „De boosheid over Emirates zat hem bij ons hierin: ze kwamen eerst met een Boeing 777 en wij dachten: laat ze lekker vliegen met die Triple. Maar Schiphol heeft daarna Emirates gestimuleerd met een subsidie van ten minste 2 miljoen euro om met een A380 naar Nederland te komen, waar de markt helemaal niet naar is. Dat is toch absurd.” nrc.next-lezer Emo van Drielen vroeg ons de uitspraak te controleren. We checken of Schiphol, voor bijna 70 procent eigendom van de staat, Emirates daadwerkelijk een subsidie gaf van minimaal 2 miljoen euro om met een A380 tussen Dubai en Amsterdam te vliegen.

En, klopt het?

Emirates vliegt vanaf 1 augustus 2012 met de Airbus A380 dagelijks op en neer tussen Dubai International Airport en Schiphol. Emirates is de eerste luchtvaartmaatschappij die met het grootste passagierstoestel ter wereld op Schiphol vliegt. De komst van de A380 zorgt voor meer concurrentie voor de belangrijkste gebruiker van Schiphol, Air France-KLM. De ‘triple seven’ (de Boeing 777) die vanaf mei 2010 tussen Dubai en Schiphol vloog, had een stoelcapaciteit van 354, de A380 heeft 517 zitplaatsen. Emirates kan sinds augustus dus dagelijks 163 extra passagiers van en naar Amsterdam vervoeren. KLM heeft een dagelijkse stoelcapaciteit van 318 op dit traject. Emirates moet het op deze route vooral hebben van passagiers die in Dubai overstappen van of naar bestemmingen in Azië en het Midden-Oosten. In die transfermarkt is een harde concurrentiestrijd gaande tussen de luchtvaartmaatschappijen. Dubai wordt een steeds belangrijker knooppunt voor internationale vluchten.

De woorden van Hartman uit het interview zijn hard aangekomen in de luchtvaartwereld, maar ze kwamen niet uit het niets. De relatie tussen de top van Schiphol en KLM is slecht, bleek afgelopen december uit een rapport van een onderzoekscommissie. In het onderzoek staat dat het conflict onder meer gaat over het ‘aviation marketingbeleid’ van Schiphol. Door de crisis liep het aantal passagiers op Schiphol de afgelopen jaren terug. Bedroeg het aantal passagiers in 2008 nog 47,4 miljoen, in 2009 was het gedaald naar 43,5 miljoen en 45,2 miljoen in 2010. Door de terugval ontwikkelde Schiphol een actief marketingbeleid met een ‘beloningsprogramma’ voor luchtvaartmaatschappijen die nieuwe bestemmingen en frequenties beginnen. KLM en Schiphol „verschillen sterk van mening over de wenselijkheid van dit programma”, aldus de commissie.

Europese luchthavens doen in toenemende mate aan deze routemarketing, met als doel luchtvaartmaatschappijen aan te trekken. Het kan gaan om een tijdelijke korting op landingsgelden, revenue guarantees (luchthaven vult tekort aan inkomsten maatschappij aan), support voor de marketing van een nieuwe route of ondersteuning van startup-kosten. Deze zogeheten incentives (stimuleringen) zijn het gevolg van de commercialisering van luchthavens in de afgelopen twintig jaar in combinatie met de liberalisering van de luchtvaartmarkt: luchthavens concurreren onderling om de gunst van de luchtvaartmaatschappijen. De stimuleringsregelingen moeten voldoen aan de Europese regels. Er worden speciale congressen georganiseerd met de leiding van luchthavens en maatschappijen om nieuwe routes te openen.

KLM-topman Hartman sprak in het interview specifiek over subsidie. „Met het woord ‘subsidie’ werd gedoeld op de incentive regeling”, mailt een woordvoerder van KLM. „Het antwoord is goed gequote. Verder willen we niet ingaan op de inhoud van de quote.” Waar Hartman zijn uitspraak op baseert, is voor next.checkt daarom niet te achterhalen.

Een woordvoerder van Schiphol zegt dat zij niet specifiek ingaan op de uitspraak van Hartman. Wel gaat de luchthaven in op de stimuleringsregelingen: „Schiphol kent een incentive – geen subsidie – toe aan luchtvaartmaatschappijen die een nieuwe route of frequentie openen van en naar Schiphol. De incentive wordt dus niet verstrekt op basis van een vliegtuigtype, en dus ook niet voor de komst met A380.” Hoeveel bedraagt de incentive van Schiphol aan Emirates voor de route Schiphol-Dubai? De woordvoerder: „Over het exacte bedrag dat een luchtvaartmaatschappij ontvangt verstrekt Schiphol geen informatie, aangezien dit vertrouwelijke informatie van Schiphol en de luchtvaartmaatschappij betreft.”

Ook Emirates gaf geen antwoord op vragen van next.checkt. Het is dan ook niet te achterhalen in welke vorm de incentives aan Emirates zijn gegeven.

Conclusie

KLM-topman Peter Hartman zei onlangs dat Schiphol luchtvaartmaatschappij Emirates een subsidie van minimaal 2 miljoen euro gaf om met een Airbus A380 tussen Dubai en Amsterdam te vliegen. Een woordvoerder van KLM zegt dat Hartman met het woord subsidie doelde op de ‘incentive regeling’. Dit is een stimuleringsregeling die Schiphol, evenals diverse andere Europese luchthavens, inzet om maatschappijen binnen te halen voor nieuwe routes. Schiphol zegt dat zij een incentive niet verstrekt aan maatschappijen op basis van een vliegtuigtype, maar voor een nieuwe route of frequentie. Van rechtstreekse ‘subsidie’ aan Emirates voor de komst van de A380 op de route Amsterdam-Dubai lijkt zo geen sprake. Maar omdat Emirates en Schiphol geen openheid geven over de inhoud van de incentive, valt voor ons niet te beoordelen of die daadwerkelijk niet als een subsidie valt te beschouwen. We beoordelen de bewering van Hartman daarom als niet te checken.