Onbedoeld mooi

‘Het is heel makkelijk om een mooi beeld te maken. Het is veel moeilijker om een beeld te maken dat er niet gecomponeerd uitziet.’ Zo vatte de Nederlandse cameraman Robby Müller (1940) in twee eenvoudige zinnen zijn filosofie samen. Schijnbare eenvoud typeert zijn werk. Filmmuseum Eye wijdt de komende weken een retrospectief aan de cameraman, bekend van zijn samenwerking met Wim Wenders, Jim Jarmusch en Lars von Trier. Voor het retrospectief koos Müller zelf uit zijn omvangrijke oeuvre, zo’n zeventig films, de 21 titels die hij het mooist vindt, waaronder Paris, Texas (die dagelijks draait), Im Lauf der Zeit, Down by Law, Dead Man, Breaking the Waves, Dancer in the Dark, Barfly en Een zwoele zomeravond – een van de weinige Nederlandse films die deze wereldberoemde Nederlander fotografeerde.

De essentie van zijn beelden kan het beste omschreven worden door wat ze niet (willen) zijn: te aandachttrekkend, te sturend, te gelikt, te pittoresk, te gekunsteld. Müller heeft een afkeer van camera-acrobatiek. De camera is dienend, niet bedoeld voor wat hij ‘showing off’ noemt: uitsloverij is uit den boze. In interviews weigerde hij pertinent om over techniek te praten. Camera’s, lampen, lenzen en filters doen er niet toe, het gaat om goed kijken. Zijn licht moet het liefst natuurlijk zijn en de beelden die hij fotografeert, dienen niet de aandacht van het verhaal of de personages af te leiden. Beelden moeten ademen, ruimte overlaten aan de toeschouwer.

Maar vervolgens ontstaat er een paradox: of hij dat nou wil of niet trekken de films die Müller draaide nou juist wel de aandacht om hun mooie beelden. Het fraaie zwart-wit in het werk van Jarmusch maakt lyrisch, het natuurlijke licht in Paris, Texas is adembenemend.