Twee prominente politici Iran uitgesloten van verkiezingen

Combinatiefoto met links Akbar Hashemi Rafsanjani en rechts Esfandyar Rahim Mashaie. Foto AFP/ Behrouz Mehri

Oud-president Ali Akbar Rafsanjani en protegé van de huidige president Mahmoud Ahmadinejad Esfandiar Rahim Mashaei mogen niet meedoen aan de presidentsverkiezingen in Iran op 14 juni. De Raad der Hoeders, het hoogste orgaan binnen de Iraanse grondwet, maakte vandaag de officiële lijst met de acht kandidaten bekend en beiden staan daar niet op, schrijft persbureau AP.

Er is geen reden gegeven voor de diskwalificatie. Wel op de lijst staan vijf conservatieven dicht bij de hoogste leider van Iran Ayatollah Ali Khamenei, twee gematigd conservatieven en een hervormer. Onder anderen oud-minister van Buitenlandse Zaken Ali Akbar Velayti, burgemeester van Teheran Mohammad Bagher Qalibaf en de belangrijkste bemiddelaar op kernenergiegebied Saeed Jalili zijn kandidaat, schrijft AP. Allemaal zijn ze voorspelbaar loyaal aan het huidige Islamitische establishment.

Rafsanjani en Mashaei stelden zich bijna twee weken geleden samen kandidaat bij het ministerie van Binnenlandse Zaken.

“Vanaf 14 juni nog maar één groep die aan de macht is”

Onze correspondent in Iran Thomas Erdbrink vindt het een onverwacht besluit van de Raad, ondanks dat staatsmedia al enige tijd de beide mannen opriepen zich vooral niet kandidaat te stellen, omdat “het volk ze niet zou willen”. Het betekent volgens hem twee dingen:

“Het is niet alleen het einde van de heerschappij van Ahmadinejad, maar tegelijkertijd van een groep pragmatici die hoopten met Rafsanjani weer aan de macht te komen.”

Volgens hem zorgt deze uitsluiting voor een zeer beperkt politiek beeld vanaf 14 juni:

“Vanaf dan zal er één groep met dezelfde fanatieke denkbeelden aan de macht zijn.”

Rafsanjani en Mashaei controversieel

De 78-jarige Rafsanjani was al eens president van het land, van 1989 tot 1997, en werd gezien als de belangrijkste oppositiekandidaat. Maar hij en Mashaei staan beiden te boek als controversieel, schreef Erdbrink vorige week in NRC Handelsblad:

“Beide kandidaten worden gehaat door het Iraanse politieke establishment, een mix van geestelijken en commandanten die de rechtsprekende macht, de veiligheidsdiensten en het parlement controleren. Ze zijn tegen Rafsanjani omdat hij hervormingen bepleit en hen openlijk beschuldigt van het monopoliseren van de macht. Ze verachten Mashaei om zijn liberale ideeën over de islam. Zo ziet hij ruimte voor individuele relaties met god, zonder bemiddelende rol van de geestelijkheid.”

Er was mogelijk iets te kiezen voor de gewone Iraniër

Na de onrust in 2009, toen miljoenen de straat opgingen om te protesteren tegen de herverkiezing van aftredend president Ahmadinejad is er, schreef Erdbrink, “een deken van depressie over het land gevallen”:

“Veel mensen hebben zich van de politiek afgekeerd. (…) Voor de gewone Iraniër betekent de inschrijving van Rafsanjani en Mashaei dat er mogelijk iets te kiezen valt.”