Rechtszaak oud-dictator van Guatemala Ríos Montt moet over

José Efraín Ríos Montt op 10 mei 2013 in de rechtbank in Guatemala City. Foto EPA / Saul Martinez

Het Constitutionele Hof in Guatemala heeft de veroordeling eerder deze maand van oud-dictator van het land José Efraín Ríos Montt (86) ongedaan gemaakt. Zijn zaak moet over, oordeelde het hof. Montt werd op 11 mei veroordeeld tot tachtig jaar cel wegens het plegen van genocide en misdaden tegen de menselijkheid.

De generaal werd in de veroordeling verantwoordelijk gehouden voor de moord op 1.771 Maya-indianen door het leger van Guatemala. Hij zou hebben geweten van de moorden en deed daar niets tegen. De uitspraak kwam na een proces van twee maanden, waarbij tientallen nabestaanden getuigenissen aflegden. Ríos Montt zou vijftig jaar celstraf voor genocide en dertig voor misdaden tegen de menselijkheid krijgen.

Volgens het hof is er van alles aan te merken op de gevolgde procedures tijdens het proces. Het hof heeft nu geoordeeld dat niet het hele proces, maar de laatste drie weken ervan moeten worden overgedaan. Op 19 april werd het proces enige tijd geschorst vanwege een conflict tussen twee rechters over de vraag wie de rechtszaak moest leiden.

De advocaten van Ríos Montt gingen na de uitspraak onmiddelijk in beroep. Ríos Montt heeft na zijn veroordeling maar een dag in de gevangenis doorgebracht voor hij naar een militair ziekenhuis werd overgebracht, waar hij nog steeds verblijft. De advocaten van Ríos Montt hebben aangekondigd nu zijn onmiddellijke vrijlating uit de gevangenis te eisen.

EERSTE VEROORDELING GENOCIDE VOORMALIG LATIJNS-AMERIKAANS LEIDER

Ríos Montt kwam in maart 1982 bij een staatsgreep aan de macht. Het is voor het eerst dat een voormalig Latijns-Amerikaans leider schuldig wordt bevonden aan genocide. In Argentinië kreeg oud-dictator Jorge Videla in 2010 wel levenslang wegens misdaden tegen de menselijkheid; vorig jaar werd hij bovendien veroordeeld tot vijftig jaar cel voor het laten ‘verdwijnen’ van gevangenen en het ontvoeren van hun kinderen.

Het bewind van Ríos Montt wordt gezien als het meest gewelddadige hoofdstuk van de burgeroorlog die het land 36 jaar teisterde. Die strijd, waarbij zo’n 200.000 mensen het leven lieten, kwam in 1996 ten einde.

Het militaire offensief van Ríos Montt was erop gericht een opstand van linkse guerrillastrijders de kop in te drukken. Die hielden zich vooral op in gebieden waar veel Maya-indianen woonden. Volgens een waarheidscommissie zijn onder Ríos Montt zeker 10.000 mensen door het leger vermoord. Duizenden vrouwen werden systematisch verkracht door militairen, honderden dorpen werden verwoest.