Rechtszaak oud-dictator Guatemala deels opnieuw

Het Constitutionele Hof van Guatemala heeft de veroordeling eerder deze maand van oud-dictator José Efraín Ríos Montt (86) ongedaan gemaakt. Wegens procedurefouten moet een deel van de zaak over, oordeelde het hof.

De veroordeling op 11 mei van Ríos Montt, wegens genocide en misdaden tegen de menselijkheid, is door mensenrechtenorganisaties over de hele wereld begroet als een mijlpaal in het internationaal recht. Het was de eerste keer dat een oud-dictator wegens genocide werd veroordeeld door een rechtbank in eigen land en van eigen landgenoten, niet door een internationaal tribunaal.

Hoe het vonnis na het nieuwe proces zal uitvallen, is niet te zeggen. Waarschijnlijk zullen nieuwe rechters vonnissen. „De doos van pandora is weer open”, zegt Marlies Stappers van mensenrechtenorganisatie Impunitywatch, die het proces volgt vanuit Nederland. Volgens mensenrechtenorganisaties heeft de conservatieve elite in het land nog steeds invloed op de rechtspraak.

De juridische strijd over Ríos Montt duurt al twintig jaar en mondde op 10 mei uit in het vonnis van vijftig jaar voor genocide en dertig jaar voor misdaden tegen de menselijkheid. De generaal wordt verantwoordelijk gehouden voor de moord op 1.771 Maya-Ixil indianen door het Guatemalteekse leger. Zijn korte bewind (1982-1983) kenmerkte zich door moordcampagnes en andere wreedheden. Tijdens de Guatemalteekse burgeroorlog (1960-1996) vielen naar schatting 200.000 doden.

Het vonnis tegen de oud-generaal kwam na een moeizaam proces van twee maanden. Het Constitutioneel Hof oordeelde dat alle getuigenissen en pleidooien vanaf 19 april opnieuw moeten plaatsvinden. Op die dag werd het proces enige tijd geschorst vanwege ruzie tussen twee rechters over de vraag wie de rechtszaak moest leiden. Ook werd de advocaat van Ríos Montt enige tijd de rechtszaal uitgestuurd.

De generaal heeft elke betrokkenheid bij genocide ontkend. Kort na het vonnis werd hij in het ziekenhuis opgenomen met ademhalings- en prostaatproblemen. (BBC, AP)