Opera Zuid brengt Tosca's rivale echt op het podium

Marjolein Bonnema (La marchesa Attavanti)

Opera

Tosca van G. Puccini door Opera Zuid, Brabants Orkest o.l.v. Stefan Veselka. Gezien: 18/5 Parktheater Eindhoven. Tournee t/m 1/7. Inl.: operazuid.nl ***

Opera Zuid voegt aan Puccini’s Tosca een zichtbaar en zingend personage toe, wellicht voor het eerst in de uitvoeringsgeschiedenis van de geliefde opera uit 1900. Het is markiezin Attavanti, de zuster van de politieke gevangene Angelotti, die uiteindelijk zelfmoord pleegt. Attavanti, hier gespeeld door Marjolein Bonnema, staat normaal nooit zelf op het toneel, Puccini laat haar alleen ter sprake komen. De schilder Cavaradossi beeldt haar op een altaarstuk uit als een blonde Maria Magdalena. De jaloerse donkere Tosca verwijt haar minnaar verliefd te zijn op Attavanti.

Attavanti is de hele voorstelling op het podium, als schilderij of ook nog als personage. In de regie van Nicola Glück is haar rol moeilijk te doorgronden. In de eerste acte verschuilt ze zich in de kerk, in de tweede acte blijkt ze een dienares van de politiechef Scarpia, die achter Angelotti aanzit en Cavaradossi laat martelen. In de derde acte, waarin Cavaradossi wordt geëxecuteerd, heeft ze, vastgebonden door agenten neergelegd, eindelijk wat te zingen: het klaaglied van de schaapherder. Ondertussen trekt een stroom vluchtelingen voorbij.

Is Attavanti een beschermengel, een schim, een spook? Ze bemoeit zich niet met de handeling en weet niets ten goede te keren. Is ze in de greep van Scarpia? Als die door Tosca is vermoord, verandert voor haar niets. Vormt Attavanti een dubbelpersonage met Tosca? Onduidelijk, al wijdt Cavaradossi een aria aan hun uiteenlopende schoonheden. Is ze een projectie van de jaloerse Tosca, die overal haar vermeende rivale ziet? Wellicht, ze heeft een enkele keer oogcontact met Attavanti, maar reageert niet op haar. In de slotscène, als Tosca doodvalt, is ze er alleen nog als schilderij. Heeft Tosca haar jaloezie overwonnen?

Een echt sluitende duiding is lastig, voor het overige is deze goed gezongen Tosca in eenvoudige decors alleszins respectabel. Dirigent Stefan Veselka zorgt met het Brabants Orkest voor een goed opgebouwde dramatiek. Er waren wat problemen: in de titelrol werd Rossana Potenza door omstandigheden vervangen door Capucine Chiaudani en Adriano Graziani (Cavaradossi) had last van verkoudheid, al was dat nauwelijks merkbaar.

De Tosca van Chiaudani en de Scarpia van Daniel Henriks zijn in de fameuze tweede acte duidelijk bedoeld als verre afschaduwingen van de legendarische voorstellingen van Maria Callas en Tito Gobbi. Hun heftige confrontatie, met leven en dood als inzet, levert een aantal goede momenten op. Maar het kan, juist ook in de kleine rollen van Spoletta (Elmar Gilbertsson) en Sciarrone (Rubèn Plantinga), nog sterker, dreigender en huiveringwekkender.