Nature zegt sorry tegen Nederlandse psycholoog

De hoofdredacteur van Nature, Tim Appenzeller, heeft in een brief spijt betuigd aan sociaal psycholoog Ap Dijksterhuis (Radboud Universiteit, Nijmegen), meldt deze, voor een artikel dat op 30 april op de nieuwssite Nature News verscheen. Onder de kop ‘Omstreden resultaten nieuwe klap voor sociale psychologie’ beschreef het artikel dat een Britse psycholoog er niet in was geslaagd Dijksterhuis’ onderzoeksresultaten te repliceren. Het gaat om onderzoek uit 1998, waarin Dijksterhuis aantoonde dat mensen meer algemene kennisvragen uit het spel Triviant goed beantwoorden als ze net over stereotiepe professoren hadden nagedacht. De mislukte replicaties werden „beschamend voor Nederland” genoemd, zo vlak na de ontmaskering van Diederik Stapel en Dirk Smeesters als wetenschapsfraudeurs (in 2011 en 2012).

Het artikel op Nature News riep woedende reacties op bij psychologen. Als een onderzoek niet gerepliceerd wordt, is dat geen reden om de oorspronkelijke onderzoeker van fraude te verdenken. Dijksterhuis zelf reageerde op de site dat zijn onderzoek eerder al vaak wél gerepliceerd was.

Dijksterhuis stuurde ook een brief met uitleg naar Nature, vertelde hij vrijdag aan de telefoon. Nature News plaatste die dag enkele ‘verduidelijkingen’ bij het gewraakte artikel op de site. Daarin werd (1) verhelderd dat de journalist die het artikel schreef twee theorieën door elkaar haalde, (2) vermeld dat Dijksterhuis’ onderzoek wel door anderen was gerepliceerd, (3) de correctie aangebracht dat Dijksterhuis wel degelijk werkt aan een protocol voor collega’s die zijn onderzoek willen repliceren (volgens het artikel weigerde hij dat), en (4) benadrukt dat er geen aanwijzing is van wetenschappelijk wangedrag door Dijksterhuis.

Die kreeg ook „een heel aardige brief” van Appenzeller, vertelt hij, en de gelegenheid om binnenkort een ingezonden brief over de kwestie in Nature en op de site van Nature News te publiceren.