Hongerstaker: mishandeld of gewoon ‘klemgezet en geboeid’

Worden hongerstakers in Rotterdam nu wel of niet mishandeld? Nee, zegt de directeur. Ja, zegt de vreemdeling. De arts ziet blauwe plekken.

De asielzoeker Cheikh Bah (31) uit Guinee reist wat af de laatste dagen. Gistermiddag werd hij in een geblindeerd busje uit het detentiecentrum Rotterdam overgebracht naar de gevangenis in Vught. Dat is een bijzondere plek voor een man die justitie wil uitzetten. Het is een ‘gewone’ gevangenis.

Er ging het een en ander aan vooraf. Donderdag werd hij door zijn vertrouwensarts Elcke Bonsen onderzocht in het gevangenisziekenhuis in Scheveningen. Hij vertelde haar dat hij zijn honger- en dorststaking net had beëindigd. Hij mocht naar een gewone afdeling van het detentiecentrum in Rotterdam.

Op vrijdag ging hij naar Rotterdam. Bonsen bezocht hem zaterdag. Hij zei dat hij de nacht in de isoleercel had doorgebracht. Hij was daar, vertelde hij, op hardhandige wijze tegen zijn zin naartoe gebracht door het ‘interne bijstandsteam’ van het detentiecentrum. Hij was geslagen, geschopt en geboeid. De arts constateerde blauwe plekken op zijn onderrug en onder zijn armen, die hij op donderdag nog niet had. Vrijdagmiddag had hij zijn honger- en dorststaking hervat, zei hij haar.

Elcke Bonsen voelt zich gehinderd in haar werk bij haar bezoek aan de honger- en dorststakers, zegt ze. Het wordt haar lastig gemaakt om haar patiënten te bezoeken. Toen ze uiteindelijk binnen was moest ze Bah onderzoeken in een kamer met een glazen deur. „Bewakers keken zo naar binnen. Er was geen weegschaal. Ik durfde geen foto’s te maken van de blauwe plekken, fotograferen was mij streng verboden.”

Dezelfde avond sprak Bonsen in het tv-programma Nieuwsuur over de mishandeling van Cheikh Bah. Een dag later ontkent de hoofddirecteur van de Dienst Justitiële Inrichtingen Peter Hennephof op het NOS Journaal de mishandeling ten stelligste: „Meneer is niet geschopt en geslagen.” Wat was er dan wel gebeurd? Hennephof: hij is „klem gezet, geboeid en klaargemaakt voor transport”.

D66, CDA, PvdA en GroenLinks willen opheldering over de behandeling van de hongerstakers. GroenLinks-Kamerlid Linda Voortman bezocht het detentiecentrum zondag. „Mensen die vastgezet worden terwijl ze niets misdaan hebben en vervolgens onder verantwoordelijkheid van de staat mishandeld zouden worden, het is te bizar voor woorden.” Woensdag debatteert de Tweede Kamer over mogelijke versoepeling van het vreemdelingenbeleid.

Op maandag zou Elcke Bonsen Bah in de ochtend telefonisch spreken en eventueel in de middag bezoeken, had ze met hem afgesproken. Die afspraak had ze ook gemeld bij het detentiecentrum, vertelt ze. „Ik maak me ernstig zorgen over zijn gezondheid. Het liefst zou ik hem overtuigen in elk geval weer te gaan drinken.” Het telefoongesprek ging niet door. Ze kon hem niet aan de telefoon krijgen. Ze vroeg of de directeur haar daarover kon terugbellen.

Bah kon gistermiddag wel even kort bellen met zijn advocaat en met Bonsen. Hij vertelde dat hem die ochtend ontbijt was gebracht, dat hij had geweigerd. In een woordenwisseling met de bewaker had de bewaker hem in het gezicht geslagen, vertelde hij Bonsen. Volgens het ministerie van Justitie was Bah uitzonderlijk agressief. Hij werd overgebracht naar Vught. Bonsen stapte met haar man, ook arts, in de auto. Ze kwamen rond vijf uur in Vught aan. „We werden vervolgens aan de praat gehouden tot iets over zes”, zegt Bonsen. Toen werd gezegd dat om zes uur de nachtdienst ingaat en er geen arts meer naar binnen kon.

Bonsen gaat aangifte doen van de mishandeling van haar cliënt. Daarnaast zal ze aangifte doen van obstructie van medisch handelen.