Hoe ver reikt Jeugdzorg?

Geen enkele overheidsinstantie kan gezinsdrama’s voorkomen. Toch is de vondst van (hoogstwaarschijnlijk) de lichamen van de broertjes Ruben (9) en Julian (7) zondag in een sloot bij het Amsterdam-Rijnkanaal aanleiding om de rol van Jeugdzorg opnieuw kritisch tegen het licht te houden. Het ziet er immers naar uit dat de jongens voorafgaand aan een aangekondigde ondertoezichtstelling door hun vader om het leven zijn gebracht. Intussen was Jeugdzorg al sinds 2009 op de hoogte van huiselijk geweld en mogelijke mishandeling van Ruben, zo blijkt uit een reconstructie van deze krant.

De vraag is daarom gerechtvaardigd of Ruben en Julian nu in hetzelfde rijtje thuishoren als Talysa (2007), Gessica (2006), Savanna (2004) en Rowena (2001). Allen jonge kinderen die stierven door ouderlijk geweld, ondanks intensieve betrokkenheid van Jeugdzorg.

Of was de dood van deze jongens een niet te voorziene, impulsieve uitbarsting van geweld van een ouder tegen zijn kinderen? Eerder vergelijkbaar met de zes kinderen die in 2002 in Roermond stierven toen hun overspannen vader het huis in brand stak?

Voorlopig lijkt het op het eerste, al was het maar omdat overheidsinstanties al sinds 2009 met dit gezin in de weer waren. De Raad voor de Kinderbescherming kwam in januari tot een hard oordeel over deze hulp. De meer dan tien instanties waren er in die tijd niet in geslaagd hun hulp aan het gezin onderling af te stemmen. Daardoor was het effect van hun inspanning ‘zeer klein’. Dat kan op nalatigheid duiden. Maar dat hoeft niet. Garanties zijn er niet en eenduidig zijn gezinsproblemen nooit.

Ook voorafgaand aan de gewelddadige dood van Savanna, Gessica, Rowena en Talysa waren er afstemmingsproblemen tussen hun hulpverleners, zo bleek steeds uit intern onderzoek. Het ontbrak aan sturing, controle en reflectie. Er werden beoordelingsfouten gemaakt – men was onvoldoende doortastend en zag de veiligheidsrisico’s niet. Het akelige vermoeden rees dat deze kinderen te redden waren geweest.

Of dat ook voor Ruben en Julian zou gelden is niet duidelijk. Het is de vraag of dat ooit vastgesteld kan worden. Maar dat ook dit drama een diepgaand onderzoek vraagt spreekt voor zich. Werden de angsten van de moeder en het vermoeden van mishandeling serieus genomen? Was het te voorzien?

Bij zo’n onderzoek moet een bredere context niet worden geschuwd. Als ook dit drama systeemfouten aan het licht brengt kan een parlementair onderzoek naar Jeugdzorg niet meer worden afgewimpeld.