'In slechte tijden moet je streng zijn'

Voormalig ABN Amro-bankier Karl Guha trad begin dit jaar aan als hoogste baas van Van Lanschot, een bank in problemen. Hij presenteerde afgelopen week zijn nieuwe plannen.

AMSTERDAM - Portret van Karl Guha, CEO van Van Lanschot bankiers . COPYRIGHT ROBIN UTRECHT FOTOGRAFIE

De nieuwe bestuursvoorzitter van private bank Van Lanschot houdt zijn eigen mening graag privé. Karl Guha stelt zich hartelijk voor als ‘Karl’. Maar als het opnameapparaat eenmaal is ingeschakeld, past hij op zijn tellen. De internationaal ervaren bankier heeft geen oordeel over het SNS-debacle of over de conditie van de Nederlandse banken. „Die discussie wil ik niet aangaan”, zegt hij. Of zelfs: „Dat is geen eerlijke vraag.”

Bankiers gedijen niet in controverse. En Karl Guha (48), in januari aangetreden als opvolger van Floris Deckers, heeft genoeg problemen op eigen erf. In 2007 maakte Van Lanschot nog ruim 215 miljoen euro winst. Maar sinds de crisis is de kleine vermogensbeheerbank uit Den Bosch een stuk minder winstgevend. Het afgelopen jaar werd zelfs afgesloten met een recordverlies van 155 miljoen euro. Dat kwam vooral door afschrijvingen op goodwill, maar toch.

Deze week heeft Guha een nieuw strategisch plan gepresenteerd. De nieuwe baas wil terug naar de kern: vermogensbeheer. De vastgoedportefeuille en bedrijfskredieten worden afgebouwd. Tegelijkertijd zet Guha de deuren wagenwijd open voor kleine spaarders. Tot voor kort moest een klant minstens 250.000 euro meenemen om te kunnen bankieren bij Van Lanschot. Nu is iedereen welkom. Vermogensbeheer, zo zegt de bestuursvoorzitter, is „universeel voor ieder mens”. Dergelijke aforismen gebruikt hij vaker, tijdens het gesprek op de zeventiende verdieping van dochter Kempen & Co op de Amsterdamse Zuidas. „Je moet trouw blijven aan jezelf, ook als bedrijf.”

Waar kwam u in terecht, toen u in januari aantrad?

„Ik kwam hier niet zomaar terecht. Ik wist waar ik aan begon. Op bankiersgebied had ik bijna alles gedaan wat ik wilde doen. Maar dat was bij hele grote banken. Grote banken zijn als olietankers. Bij een kleiner bedrijf kun je dingen sneller veranderen. En mij was het duidelijk dat dit een veranderingsverhaal zou gaan worden.”

Dat trok u aan?

„Je hebt leiders in vredestijd, en leiders in tijd van oorlog. En je hebt leiders in tijden van verandering.”

U bent een oorlogsleider?

„Nee, zo bedoel ik dat niet. Oorlogsleiders zijn vaak defensief. Ik wil juist vorm geven aan de transformatie van Van Lanschot.”

Want er is nogal wat te doen.

„Het hele bankenwezen is fundamenteel veranderd, door de crisis, door nieuwe wet- en regelgeving. We bevinden ons op een historisch keerpunt. De laatste keer dat dat gebeurde, was in de jaren dertig. Alle banken moeten daarop reageren.”

Maar bij Van Lanschot is meer aan de hand. U gooit het roer om.

„Een bedrijf moet trouw blijven aan zijn dna. Voor Van Lanschot is dat private banking. In de loop der jaren hebben we er een boel dingen bij gekregen. Dat was toen prima, de marktomstandigheden lieten dat toe. Maar die omstandigheden zijn nu fundamenteel veranderd. Dat heeft ons gedwongen te kijken naar onze fundamentele kracht.”

U doet de kredietverlening aan bedrijven weg. Daar valt geen geld meer mee te verdienen?

„Twintig jaar geleden kreeg je een hoge rente op wat je uitzette, terwijl je kosten laag waren. Beide zijn blijvend veranderd. Dat heeft een dramatisch effect op het rendement dat je kunt maken. Als alles goed gaat, blauwe luchten, lekker weer, kun je je de luxe veroorloven om allerlei dingen tegelijk te doen. Maar in slechte tijden moet je streng zijn voor jezelf. Dus concentreren we ons op de dingen waar we goed in zijn. En spelen we in op een basale behoefte in de maatschappij.”

En die is?

„De twee doelen die wij hebben gedefinieerd – de opbouw en behoud van vermogen – zijn fundamentele, universele behoeften van mensen. Ze zijn niet alleen voorbehouden aan de rijken.

„De vraag is dan: wat heb je nodig om aan die behoefte te voldoen? Gelukkig voor ons beschikken wij over de drie ingrediënten die je nodig hebt: beleggingsadvies, merchant banking en vermogensbeheer.”

Terug naar de basis.

„Op dit kruispunt in de geschiedenis heb je als bank drie keuzes. Je kunt een investeringbank worden – dat zijn we niet. Of je wordt een universele bank. Maar dat is een spel van schaal en volume, van miljoenen klanten. Een universele bank is als een grote fabriek. Als je daar in mee wil doen, dan kun je beter de bank verkopen.”

Het gerucht gaat dat dat ook een serieuze optie is geweest.

„Dat is slechts een gerucht.”

Er is nooit een bod geweest?

„Dat weet ik niet. Wij willen de bank niet verkopen. Ik kom bij de derde keuze: vermogensbeheer en private banking. Dat past bij ons dna, bij onze omvang en bij de divisies die we al hebben. Er zijn twee hele succesvolle grote spelers in dat segment: de Zwitserse banken UBS en Credit Suisse.

En dan zijn er nog een aantal kleinere spelers, zoals Pictet en Julius Bär, eveneens uit Zwitserland. Maar een dergelijke bank is er niet in Nederland en België. Daarmee zitten wij dus in een unieke positie.”

Was de keuze voor de bedrijfskredieten een verkeerde?

„Nee , je reageert naar gelang de omstandigheden. We gaan nu iets anders doen: we zetten het idee van private banking op zijn kop. Het algemene beeld is dat vermogensbeheer exclusief is. Wij draaien het om, en zeggen: nee, we willen het algemeen toegankelijk maken. Als je dat wil, moet je de deuren openen voor een breed scala aan klanten.”

Private banking voor de massa’s – hoe komt dat eruit te zien?

„We hebben het private office, voor de rijken en de welgestelde families. We hebben private banking. En we hebben personal banking. Dat zijn drie niveaus van dienstverlening.”

ABN Amro heeft ook personal banking.

„Wij beschikken over andere capaciteiten. Wij zijn een kleine bank, dus we kennen onze klanten goed. En klanten kunnen gebruik maken van de kennis en kunde die wij in huis hebben, zoals beleggingsadvies. Als klant kun je zelf keuzes maken. Als je jong bent, en je hebt 30.000 euro, kun je zeggen: ik wil dat en dat groeipercentage en dat risico. Iemand van 70, met andere prioriteiten, kan andere keuzes maken.”

Maar als ik maar 50.000 euro heb, krijg ik natuurlijk niet dezelfde aandacht als een miljonair.

„U kunt zelf kiezen welk serviceniveau u wilt. Het private office is natuurlijk duur. Maar ook de online service biedt verschillende opties.”

Personal banking is een computerprogramma?

„Nee, het is meer dan dat. Er zit een team achter van mensen, dat kijkt wat er op de markt gebeurt.”

Bij Van Lanschot worden opnieuw 250 mensen ontslagen.

„Dat is helaas nodig voor de gezondheid van het bedrijf.”

De pensioenen van het personeel worden versoberd.

„Kijkt u eens naar de economie. Het zijn moeilijke tijden en we moeten hard werken. Ik geloof in hard werk. Ik heb zelf altijd hard gewerkt. En hard werken was ook een kernwaarde van dit land.”

U krijgt, met 750.000 euro, meer salaris dan uw voorganger.

„De salarisstructuur is veranderd. Het vaste deel is omhoog gegaan, maar het variabele deel van de beloning is significant verlaagd.”

Er was veel ophef over toen u aantrad. Een ongelukkige start?

„Mijn salaris is vastgesteld door de commissarissen en de aandeelhouders hebben het goedgekeurd. Ik kan daar verder niets aan toevoegen.”