Geheugenwisser faalt bij PTSS, waardoor akelige herinnering blijft

Eenvijfde van de Amerikaanse veteranen heeft last van PTSS. AP

Bij mensen met het post-traumatisch stresssyndroom (PTSS) blijft de herinnering aan een schokkende ervaring vaak levendig aanwezig. Dit gaat samen, stelden onderzoekers uit New York vast, met een tekort aan de neurotransmitter anandamide, een lichaamseigen cannabisachtige stof. Anandamide bindt, om zijn kalmerende signalen door te geven, in de hersenen aan de cannabinoïde-1-receptor. Van die CB1-receptor hebben PTSS-patiënten er juist abnormaal veel in hun hersenen (Molecular Psychiatry, online 14 mei).

Het is bekend dat anandamide een centrale rol speelt bij het wissen van onaangename herinneringen. De ontdekking van het anandamidetekort maakt duidelijk waarom PTSS-patiënten vaak baat hebben bij cannabis. De werkzame stof THC in cannabis bindt aan de CB1-receptoren en neemt dan – tijdelijk – de rol van anandamide over.

Officiële geneesmiddelen tegen PTSS zijn er niet. Vaak krijgen patiënten antidepressiva of angstdempende medicijnen, maar het effect daarvan is niet overtuigend. De onderzoekers verwachten meer heil van middelen die het anandamidegehalte herstellen.

Anandamide en de cannabinoïdereceptoren CB1 en -2 zijn zo’n 20 jaar geleden ontdekt bij onderzoek naar de uitwerking van cannabis op de hersenen. De lichaamseigen cannabisachtige stoffen beïnvloeden geheugenopslag, eetlust, stemmingsstoornissen en het verdragen van pijn. Experimenten bij muizen wezen onder andere uit dat anandamide angsten vermindert en ook helpt onaangename herinneringen uit het geheugen te wissen.

PTSS kan ontstaan na doorgemaakte oorlogsverschrikkingen, seksueel misbruik, geweldsmisdrijven, ongelukken en natuurrampen. Het komt veel voor. Zo heeft ongeveer eenvijfde van de Amerikaanse oorlogsveteranen er last van.

De onderzoekers maakten PET-scans van de hersenen van 25 PTSS-patiënten. Daarnaast van mensen die weliswaar traumatische gebeurtenissen hadden meegemaakt, maar daar geen PTSS aan hadden overgehouden en van mensen zonder traumatische ervaring. De concentratie anandamide bij de PTSS-patiënten was minder dan de helft van die in beide andere groepen. Het aantal CB1-receptoren was 15 tot 20 procent hoger. Die toename is een normale fysiologische reactie: door extra receptoren aan te maken probeert het lichaam deze schaarse neurotransmitter zo goed mogelijk te benutten.