Bye bye to la langue Française

‘PARIS, le 7 Juillet. Monsieur le Landlord--Sir: Pourquoi don’t you mettez some savon in your bed-chambers? Est-ce que vous pensez I will steal it?’

In zijn reisverslag The Innocents husselde de Amerikaanse schrijver Mark Twain in 1869 Frans en Engels tot een vrolijk Franglais. Maar de Fransen zelf houden het Engels nog altijd het liefst buiten de deur. In Franse kranten en radioprogramma’s wordt nu al weken gedebatteerd over een voorstel van Geneviève Fioraso, de Franse minister van hoger onderwijs en onderzoek, om het gebruik van de Engelse taal op universiteiten te verruimen.

Op dit moment mogen op universiteiten alleen vreemde talen worden gesproken tijdens lessen in die talen, of als buitenlandse hoogleraren op uitnodiging colleges verzorgen. Het nieuwe voorstel staat Engels ook toe als onderzoekers aan Europese programma’s deelnemen, of namens hun onderzoeksinstelling met buitenlandse instituten samenwerken.

‘Gevaarlijk’, vindt de Académie Française. Volgens deze hoeder van de Franse taal zal het voorstel leiden tot ‘marginalisering van de Franse taal’. Veel sociale en alfawetenschappers vallen de Académie daarin bij.

Maar Fioraso is niet onder de indruk. De Franse wetenschap marginaliseert zichzelf als zij Engels blijft weren, zei zij in een radioprogramma. “Straks blijven we achter met vijf mensen die rond een tafel Proust bespreken.”

Dat vinden veel bètawetenschappers ook. Wie de Engelse taal van universiteiten weert, maakt Frankrijk onaantrekkelijk voor buitenlands talent en verzuimt Franse onderzoekers op een geglobaliseerde wereld voor te bereiden, schreven zes van de prominentste onder hen op 7 mei in Le Monde. Bovendien is het achterhaald, want op veel universiteiten wordt allang Engels gesproken.

Juist daarom betreuren weer andere wetenschappers de hele discussie. Die versluiert ernstiger zaken als geldgebrek en een tekort aan vaste posities aan de universiteiten, zeggen zij. Ze gaan deze zaken volgende week met een protestmars in Parijs onder de aandacht brengen.

Margriet van der Heijden