Terugkijken: documentaire over verdwenen baby’s Videla-regime

Jorge Videla is vanochtend in Buenos Aires op 87-jarige leeftijd overleden. De Ikon zond in maart de documentaire De dwaze oma’s van Argentinië uit over de jarenlange strijd van ‘dwaze oma’s’ om baby’s op te sporen die tijdens het bewind van de oud-dictator in gevangenschap zijn geboren en ontvoerd. Bekijk de documentaire hier terug.

Onder het bewind van Videla werden duizenden politieke tegenstanders ontvoerd en vermoord. Onder hen waren zwangere vrouwen die in gevangenschap zijn bevallen, waarna ze werden geëxecuteerd. De Dwaze Moeders, een actiegroep van de moeders van verdwenen gevangenen, schat dat er onder de militaire junta vijfhonderd baby’s zijn verdwenen. Deze baby’s werden via illegale weg geadopteerd door vrienden van het regime.

Videla werd vorig jaar in de zomer veroordeeld tot een gevangenisstraf van vijftig jaar voor betrokkenheid bij dit systematisch stelen van baby’s van gevangenen.

Het proces was het resultaat van een jarenlange strijd van de ‘dwaze oma’s’ van de Plazo de Mayo om de vijfhonderd kinderen op te sporen die destijds in gevangenschap zijn geboren en ontvoerd.

In de documentaire De dwaze oma’s van Argentinië komen deze vrouwen aan het woord en vertellen hun verhaal.

Get Adobe Flash

Buitenlandredacteur Ykje Vriesinga schreef over de documentaire in NRC Handelsblad:

De Argentijnse dertiger Alejandro Sandoval Fontana noemt de man die hem opvoedde niet langer ‘papa’ maar ‘ontvoerder’. Hij werd tijdens de Argentijnse dictatuur (1976 - 1983) als baby afgenomen van zijn moeder, die gevangen was gezet door het regime van generaal Jorge Videla. Zijn nieuwe ouders steunden de dictatuur. Zijn echte moeder is verdwenen, waarschijnlijk vermoord.

De documentaire De dwaze oma’s van Argentinië zorgt voor dramatische televisie. Ontvoerde kinderen als Sandoval hebben voor duivelse dilemma’s gestaan. Door mee te doen aan DNA-onderzoek zijn hun adoptieouders ontmaskerd. Ze ontdekken dat ze zijn opgevoed door mensen die direct of indirect verantwoordelijk zijn voor de dood van hun ouders.

In deze complexe werkelijkheid kiezen veel ontvoerde kinderen voor hun net ontdekte natuurlijke familie. Ze worden herenigd met hun oma’s, hun ooms en tantes, soms met oudere broers of zussen. Hun adoptieouders noemen ze afstandelijk ‘de mensen die me opvoedden’.

Documentairemaker Alexandre Valenti had de telkens aanzwellende violen achterwege kunnen laten. Het drama is duidelijk. Goede aanvulling zijn de historische beelden van de politieke context waarin de misdaden werden gepleegd en van de berechting van Videla vorig jaar tot 50 jaar gevangenis.