Recensie

‘The Last Jedi’ speelt sluw met de fans

Sciencefiction De nieuwe Star Wars-film is amusant en soms zelfs verrassend. Ook al klopt de chronologie van geen kanten, toch deugt de film: hij is spannend en maakt nieuwsgierig naar de afloop.

Rey (Daisy Ridley) en Luke Skywalker (Mark Hamill) in ‘Star Wars: The Last Jedi’ Foto Lucasfilm

Een Star Wars-film is een kwestie van verwachtingsmanagement. Twee jaar geleden wekte Disney het galaxy far, far away met een schok weer tot leven in The Force Awakens. Deels een kopie van de film waarmee het in 1977 allemaal begon, zo bleek: A New Hope. Maar dat was regisseur J.J. Abrams’ unieke talent: kliekjes kruiden tot iets wat opwindend en fris smaakt.

Zijn opvolger Rian Johnson zet zich met The Last Jedi aan een lastige taak. Het tweede deel van een trilogie is een brug naar de eindzege van het goede: zo’n brugfilm is noodzakelijk somber, een nipte ontsnapping is het hoogst haalbare – en moet al die vragen beantwoorden die deel één frivool open kon laten. Hier bijvoorbeeld: waarom verstopte levende legende Luke Skywalker zich op een verre planeet die op Ierland lijkt? Waarom deserteerde Kylo Ren, de zoon van prinses Leia en Han Solo, naar de ‘Dark Side’? Wat is de stamboom van Rey, de metaaljutter van woestijnplaneet Jakku die het universum moet redden?

Vragen, vragen: net als in 1980 bij brugfilm The Empire Strikes Back, voor velen de beste Star Wars-film ooit gemaakt. Bij Star Wars worstelen slechte (Sith) en goede (Jedi) krachten en zetten als yin en yang de universele levenskracht – ‘The Force’ – om in zwarte en witte magie. Technologie legt het daar altijd tegen af. In The Empire Strikes Back veranderde de vrolijke boerenkinkel Luke Skywalker in een Jedi-meester gekweld door oedipale issues . Star Wars bleek een galactische soap over troebele familiebanden, met de fameuze onthulling van schurk Darth Vader – ‘No, I am your father’ – als hoogtepunt.

Vooraf kondigde regisseur Johnson een soort The Empire Strikes Back aan: somber, met de rebellen in de touwen en de opstand tegen de fascistische First Order vrijwel uitgedoofd. De restanten van de rebellenvloot proberen te ontsnappen aan de armada van The First Order, met de bekende, licht infantiele luchtgevechten geïnspireerd op antieke oorlogsfilms tot gevolg – ditmaal tuft er zelfs een bommenwerper met haperend bomluik.

Held Finn tracht op een corrupte casinoplaneet een hacker te rekruteren om het vlaggeschip van de vijand onklaar te maken, en in de derde verhaallijn hoopt Rey Jedi-meester te worden en antwoorden te krijgen van de bittere kluizenaar Luke Skywalker. Op diens Ierse eiland spit men het verleden om, is er volop psychedelische zelfverkenning, alsmede kosmisch contact met Reys duistere tegenvoeters: Kylo Ren en diens meester Snoke. Zijn paleis blijkt een zeer fraai belichte coproductie van Fu Manchu en Leni Riefenstahl.

Angstige speculatie

Johnsons verwachtingsmanagement maakt The Last Jedi amusant, en soms zelfs verrassend. Hij speelt sluw met de obsessies van fans. Een detail: in de filmtrailers van The Last Jedi figureerden Porgs, harige vogeltjes met snoezige puppyogen. Dat leidde vooraf tot angstige speculatie: zijn Porgs de nieuwe Ewoks, de irritant koddige knuffelbeertjes die in 1984 de film Return of the Jedi grondig verziekten? Die angst lost snel op als de harige bruut Chewbacca zo’n Porg terloops aan het spit rijgt en opsmikkelt: deze snoesjes zijn slechts decor.

De ware fan haalt dan opgelucht adem: nu zal de rest ook wel deugen. En dat is ook zo, al klopt de chronologie van The Last Jedi van geen kanten en galmt de film van echo’s uit vroegere films. Maar spannend blijft het, want wie sneuvelt er bijvoorbeeld? Behalve messias Rey is niemand onmisbaar. Prinses Leia, rebellenleider en moeder van schurk Kylo Ren, is topkandidaat om heroïsch te sterven: de 60-jarige actrice Carrie Fisher stierf vorig jaar vlak na de opnames immers aan een hartaanval. Vermoordt Kylo Ren na zijn vader Han Solo ditmaal zijn moeder?

Voor u een vraag. The Last Jedi maakt nieuwsgierig naar de afloop, en doet zijn werk dus voorbeeldig. En in één opzicht lijkt na dertig jaar echt iets veranderd in Star Wars. Ging dat vroeger over familie en bloedbanden, in The Last Jedi wint de vriendschap het.