Napolitaanse maffiosi bruinen graag hun buiken

Surrealistische opening van Gomorra: ijdele gangsters in het solarium.

Gomorra (Matteo Garrone, 2008) Ned. 2, 23.00 – 01.05 uur

Een vreemd gezoem is te horen. Geleidelijk aan ontwaren we iemand. Het licht is donkerblauw en wordt steeds heller. De brom blijkt afkomstig van zonnelampen die langzaam opwarmen. In de openingsscène van Gomorra bezoekt een stel maffiosi een solarium. Met hun dikke buiken staan ze in een nauwe ruimte, omringd door meerdere blauwe lampen. Eentje krijgt een manicure, we zien zijn bebloede nagelriemen eventjes in beeld – de opmaat naar meer bloed aan het eind van de fraaie openingssequentie.

Het is een prachtig begin van een film die veel geprezen is en talloze prijzen won, waaronder de Juryprijs op het Cannes filmfestival. Gomorra is gebaseerd op het gelijknamige non-fictieboek van journalist Roberto Saviano, een gedetailleerde uiteenzetting over de organisatie van de camorra, de maffia die rond Napels opereert. Saviano dook onder toen hij na publicatie van zijn boek door de camorra werd bedreigd.

De opening laat de contradictie van de maffia zien: enerzijds meedogenloos en macho, anderzijds zeer ijdel en narcistisch. Maar de scène laat ook zien dat regisseur Matteo Garrone, opgeleid als beeldend kunstenaar, iemand is met een sterk stijlgevoel. Door de scène blauw te tinten wordt hij surrealistisch. Net zoals de maffia onder- en bovenwereld verknoopt en het groteske nooit ver weg is, verweeft Garrone moeiteloos realisme en surrealisme.