‘Mijn zwarte ghettonaam ervaar ik als een vloek’

Still uit 50 Cent

Laquita krijgt regelmatig commentaar op haar naam. Eén die haar stigmatiseert als zwarte achterstandsvrouw, terwijl ze hoogopgeleid is. Werkgevers vroegen haar een andere naam te gebruiken voor klanten. Nu overweegt ze een definitieve naamsverandering.

Kwesties als deze zijn dagelijkse kost op theroot.com, een website die zich richt op ‘Black News, Opinion, Politics and Culture’ en op haar strepen staat als er donkere mensen om hun huidskleur tekort worden gedaan. Redacteur Jenée Desmond-Harris nam Laquita’s vraag in behandeling en raadt de naamsverandering af. “De vloek is dat mensen je beoordelen op iets waarvoor je niet gekozen hebt en daarmee - in het ergste geval - suggereren dat je minder bevoorrecht bent dan zij.”

Desmond-Harris ziet wel in dat de wereld moeilijk te veranderen is. Het is nu eenmaal zo dat typische ‘zwarte namen’ geassocieerd worden met kleinere sociaal-economische kansen, erkent ze op basis van onderzoek. Een studie van het Massachusetts Institute of Technology bewijst zelfs dat een online database voor strafbladen bezoekers lokt met ‘zwarte namen’. Onderzoeker is de Afro-Amerikaanse Latanya Sweeney. Toen ze haar naam intikte op Google, verscheen de advertentie: “Latanya Sweeney, Arrested? 1) Enter name and state 2) Access full background. Checks instantly. www.instantcheckmate.com.”

Liever Mark dan Mohammed?

Volgens Kaye Whitehead, een donkere hoogleraar communicatie, hebben Afro-Amerikaanse komedianten ook bijgedragen aan het negatieve beeld. De ‘Shenenes’ en ‘Shaniquas’ linkten ze steevast aan vrouwen met hair extensions en nepnagels die hun geld aan de verkeerde zaken uitgeven. “Laquita zit in dezelfde categorie”, aldus Whitehead. Laat je daardoor niet buitenspel zetten, betoogt ze. “Je naam definieert jou niet, jij definieert je naam.”

De kwestie is ook interessant voor Nederland. In maart debatteerde de Tweede Kamer nog over de voor- en nadelen van anoniem solliciteren. De VVD prees een vacaturesysteem waar persoonlijke informatie pas wordt uitgewisseld zodra er een inhoudelijke klik is. “Hierdoor wordt eerst een match gezocht op basis van competenties en pas daarna komen de persoonlijke gegevens in beeld”, lichtte VVD-Kamerlid Cora van Nieuwenhuizen toe.

In januari 2010 deed het Sociaal Cultureel Planbureau onderzoek naar discriminatie in het sollicitatieproces. “Bij functies met klantcontact is er een groter verschil tussen niet-westerse migranten en autochtonen in het aandeel uitnodigingen dan bij functies zonder klantcontact”, concludeerden de onderzoekers in het rapport Liever Mark dan Mohammed.