Marius is een wolkje gedachten

Marco Kunst: Vlieg!. Ill. Philip Hopman. Lemniscaat, 151 blz. € 13,95. 10+****

Met Gewist en Isa’s droom profileerde hij zich als schrijver van ideeënrijke fantasieverhalen in de traditie van Tonke Dragt. Maar Marco Kunst laat zich niet vastpinnen op genre of stijl. Zijn nieuwste kinderboek Vlieg! is een ongewoon, gewoon verhaal over een jaar uit het leven van Marius, een elfjarig dromertje met ontdekkingsdrang dat opgroeit in een harmonieus gezin, ‘ergens’ langs de Nederlandse kust.

De kust, als grens tussen vast en vloeibaar, bewust en onbewust, blijkt een ideale plaats van handeling. Ze prikkelt de verbeelding en vormt het ideale decor om de dunne scheidslijn tussen werkelijkheid en illusie te verkennen. Met zijn liefdevolle grootvader zwerft Marius door de duinen of langs de zee, hopend ‘iets’ te vinden. Flessenpost of een onbekende diersoort: ‘Soms gebeuren er toch écht heel bijzondere dingen’, weet hij. En hij heeft gelijk.

In Vlieg! valt meer te beleven dan je aanvankelijk vermoedt. Behalve dat Kunst je trakteert op tijdloze jongensromantiek, krijgen de alledaagse belevenissen een spannende lading doordat opa’s duinhuis aan een psychiatrische inrichting grenst. De gekken daar vindt Marius behoorlijk eng. Wanneer een van hen zijn grootvader bedreigt, vermoedt Marius dat ‘opa’ hem van vroeger kent en een geheim met zich meedraagt. Wat is er indertijd gebeurd? En wat hebben opa’s jongensavonturen te maken met die van Marius?

Onder het motto l’histoire se répète verweeft Kunst vernuftig gebeurtenissen uit heden en verleden. Wanneer Marius wordt achtervolgd door de plaatselijke kwelduivel en gekkenhuisnachtmerries, blijkt waanzin een betrekkelijk begrip en toont Kunst overtuigend wat voor een last het verleden kan zijn.

Kunst doseert zijn gelaagde verhaal goed. De levensechte dialogen, de zintuiglijke observaties en de bij een elfjarige passende beeldspraak leiden bovendien tot treffende scènes en poëtische taal. Mooi is het beeld dat wordt opgeroepen wanneer Marius en zijn opa tijdens een nachtelijke wandeling de zee zien opdoemen, ‘zwart en weids. Alsof er iets heel groots ligt te slapen, de golven als een zachte ademhaling’. Prachtig is ook hoe Kunst Marius beschrijft als ‘een wolkje gedachten in de leegte van het heelal’, wanneer die in een surfpak in een bad vol zout gewichtsloosheid ervaart en bijna in trance raakt. De tijd lost op. ‘Er is alleen hier en nu’, mijmert Marius, ‘of juist alleen de eeuwigheid. Zou het zo zijn om dood te zijn?’

Kunst beschrijft Marius’ gevoelswereld knap van binnenuit. Dat resulteert in een authentiek, ingetogen verhaal, waarin universele thema’s klinken. Met Vlieg! laat hij zien dat het ‘gewone’ leven al bijzonder genoeg is om mooie verhalen over te schrijven.