Ruimtetelescoop Kepler kon op drie benen nog lopen, op twee niet meer

Alweer een tegenvaller in de zoektocht naar buitenaards leven: NASA’s ruimtetelescoop Kepler is stuk en misschien wel blijvend. Dat kan betekenen dat er een vroegtijdig einde komt aan zijn speurtocht naar planeten buiten ons zonnestelsel. En hij was nog wel zo lekker op gang.

Artist's impression van de Keplertelescoop. Foto AP / NASA

Alweer een tegenvaller in de zoektocht naar buitenaards leven: NASA’s ruimtetelescoop Kepler is stuk en misschien wel blijvend. Dat kan betekenen dat er een vroegtijdig einde komt aan zijn speurtocht naar planeten buiten ons zonnestelsel. En hij was nog wel zo lekker op gang.

Afgelopen november stopte de Europese exoplanetenzoeker Corot ook al met het sturen van gegevens naar de aarde. Net als Corot zocht Kepler sinds 2009 naar exoplaneten, planeten die zich buiten ons zonnestelsel bevinden. De ruimtetelescoop had er al 132 ontdekt en ook nog 2.740 kandidaat-exoplaneten. Twee van die 132 exoplaneten zouden over de juiste omstandigheden beschikken om leven te herbergen.

Dankzij Kepler weten we dan ook dat er veel planeten voorkomen in het universum met vergelijkbare afmetingen, gewicht en de temperatuur als de aarde, schrijft Bruno van Wayenburg in NRC vandaag.

De telescoop kampt nu met een defect aan een van de vier ‘reactiewielen’. NASA had de telescoop nog tien dagen stop gezet toen het wiel stroef begon te lopen, in de hoop dat de smeervloeistof in het reactiewiel zich zou herverdelen. Maar dat mocht niet baten, schrijft Van Wayenburg:

Reactiewielen, schijven die aangedreven worden met elektromotoren, zijn nodig om de telescoop precies te richten, zodat hij kan focussen op één ster. Kepler speurt op die manier naar de kleine daling in de helderheid van sterren op het moment dat een planeet er voor langs beweegt. De telescoop kan ook gericht worden met hulp van stuwraketjes. Maar dat is minder precies en kost brandstof, die zo sneller opraakt.

Omdat vorig jaar juli ook al een ander reactiewiel uitviel, heeft de telescoop nu nog maar twee goed werkende wielen, en dat is er precies een te weinig om de telescoop goed te kunnen richten zei Charles Sobeck van NASA:

“We kunnen hem niet richten waarop we hem willen richten. We kunnen geen gegevens verzamelen.”

Het is nog niet zeker of de telescoop voorgoed is afgeschreven, de NASA probeert hem nog aan de praat te krijgen, zei NASA’s woordvoerder John Grunsfeld gisteren op een persconferentie:

“Ik zou Kepler nog niet down and out willen noemen.”

NASA-animatie van een ‘witte dwerg’, een compacte, dode ster, die een rode ster passeert. De zwaartekracht van de witte dwerg is zo sterk dat de ster het licht van de rode ster als het ware verbuigt. Dit effect, dat ook wel bekendstaat als een gravitatielens, was traceerbaar dankzij Kepler. Foto AFP / NASA

Simpel is het niet om de telescoop weer op gang te krijgen. De Kepler cirkelt op veertig miljoen kilometer van de aarde rond de zon; even een paar astronauten sturen met een gereedschapskist is er dus niet bij. Als het niet lukt, is dat niet alleen een wetenschappelijke tegenslag, maar ook in een financiële: de missie van de Kepler liep eerst tot vorig jaar, maar NASA besloot toen de telescoop voor twintig miljoen dollar per jaar tot 2016 aan de praat te houden.

Tekening van de planeten Kepler-62e and -62f. De grote planeet links is f, de planeet eronder is e. Foto AP / Harvard Smithsonian Center for Astrophysics

Mocht de levensduur van de telescoop toch ten einde komen, dan kunnen er toch nog ontdekkingen op zijn conto geschreven worden. Er ligt nog een vracht aan informatie te wachten die nog geanalyseerd moet worden, zei NASA-wetenschapper William Borucki.

“Ik denk dat de interessantste, opwindendste ontdekkingen de komende twee jaar volgen. De missie is niet voorbij.”

Er zijn overigens al plannen voor een nieuwe exoplanetentelescoop, een infraroodtelescoop; de James Webb Telescope (JWST) die mogelijk in 2018 wordt gelanceerd.