Menselijke sleur en chaos

GAAN // THEATER HET LEVEN EEN GEBRUIKSAANWIJZING, T/M 26 MEI, DE OVERKANT, AMSTERDAM jakopahlbom. nl

De Zweedse mimeregisseur Jakop Ahlbom (1971) maakte de laatste jaren naam met beeldend theater vol met atletische toeren en visuele effecten. Hij won er vorig jaar de VCSD-mimeprijs mee. Toch gooit Ahlbom het in zijn nieuwe voorstelling Het leven een Gebruiksaanwijzing over een meer sobere boeg. „Ik ben een groot fan van Stanley Kubrick, die hanteerde ook in elke film een totaal ander genre. Daarnaast heeft niet elk verhaal zoveel spektakel nodig”, zegt hij na een doorloop in Amsterdam-Noord.

Een nieuwe vorm vond Ahlbom in de acht minuten durende animatiefilm Tango, van de Poolse regisseur Zbigniew Rybczynski. Die liet verscheidene personen voor de camera een doodeenvoudige handeling uitvoeren, plaatste de filmpjes in loops en plakte die bij elkaar in een steeds drukker wordende huiskamer. Met het intrigerende resultaat won hij een Oscar in 1983.

Voor zijn live-uitvoering koos Ahlbom uit een mix van professionals, stagiaires en figuranten zeventien „totaal verschillende persoonlijkheden”. Hij laat ze samenkomen in één appartement en daar alledaagse acties herhalen, zoals het roken van een sigaret of het vouwen van vliegtuigjes. Ze staan daarbij voor Ahlbom „symbool voor de dagelijkse sleur, waar mensen uit angst voor risico’s vaak in blijven vastzitten.”

Het voordeel van livespelers is dat ze ook op elkaar kunnen reageren en er op die manier verschuivingen kunnen optreden. „Als het heel druk wordt in de kamer, zullen de bewoners niet meer hun alledaagse gang kunnen gaan. Ze botsen tegen elkaar aan, zoenen de verkeerde partner of brengen elkaar aan het lachen. Zo creëer ik verandering door chaos”, legt de regisseur uit.

Die chaos is dan wel tot in de puntjes geregisseerd. Voor alle zeventien spelers heeft Ahlbom alle bewegingen en contactmomenten met de ander in honderden cues vastgelegd. Om overzicht te houden op de hele choreografie, speelt hij deze keer zelf niet mee en filmt hij elke doorloop om thuis minstens drie keer opnieuw te bekijken. Ahlboms vaste spelers Silke Hundertmark en Reinier Schimmel blijven ook aan de kant en assisteren als repetitor. „Het is een hele klus geworden”, verzucht Ahlbom. „Ik wilde eerst nog veel meer mensen op het toneel, maar ik moet er nu niet aan denken wat voor extra werk dat nog had opgeleverd.”