Kweek van stamcel uit kloon gelukt, na eerdere fraude

Sander Voormolen

Het is toch gelukt: cellen van mensen kunnen via een kloon gereprogrammeerd worden tot alleskunnende embryonale stamcellen. Embryonale stamcellen gelden als een onuitputtelijke bron van reservecellen waarmee patiënten van uiteenlopende ziektes kunnen worden genezen. Amerikaanse onderzoekers onder leiding van stamcelonderzoeker Shoukrat Mitalipov maakten dat gisteren in het wetenschappelijke blad Cell bekend.

De ‘doorbraak’ komt negen jaar nadat de Koreaan Hwang Woo-Suk beweerde dat hij er als eerste ter wereld in geslaagd was embryonale stamcellen uit een gekloond embryo te winnen en kweken. Maar Hwangs onderzoek dat gepubliceerd werd in Science bleek uiteindelijk frauduleus. Andere onderzoekers die het probeerden merkten dat gekloonde menselijke embryo’s niet verder deelden dan het zescellige stadium. Soms groeiden de embryo’s verder, maar dan lukte het weer niet er stamcellen uit te kweken. Heel frustrerend, want met dieren lukte dit wel.

Langzamerhand was er niemand meer die er nog in geloofde. Door de Hwang-rel had de wetenschap zijn belangstelling voor dit onderzoek verloren, en bovendien kwam er een alternatief. In 2007 beschreef de Japanner Shinya Yamanaka een celkweekmethode waarmee alleskunnende stamcellen door toevoeging van enkele genen direct uit lichaamscellen gemaakt kunnen worden, dus zonder tussenkomst van embryo’s. Daarvoor ontving hij vorig jaar de Nobelprijs Geneeskunde.

Maar volgens Mitalipov kan het zijn dat geïnduceerde stamcellen genetisch ontregeld raken. Klonen om stamcellen te maken is dan wellicht een beter alternatief. Mitalipov zegt dat hij de kloontechniek voor mensen nu zo geoptimaliseerd heeft dat het relatief eenvoudig is om hiermee 100 procent eigen stamcellen te maken van een patiënt.

„Mooi dat het toch nog gelukt is”, zegt stamcelbioloog Christine Mummery van het Leids Universitair Medisch Centrum aan de telefoon. „Maar dit is geen game changer. Het is veel praktischer en goedkoper geïnduceerde stamcellen op te slaan in stamcelbanken, zoals ze in Japan al aan het doen zijn. Patiënten kunnen dan behandeld worden door er een passende donor bij te zoeken, net als nu gebeurd met orgaantransplantaties.”

Het onderzoek van Mitalipov zal de discussie over het klonen van mensen wel weer op gang brengen, verwacht Mummery.