Eindelijk goedkope zonnepanelen - is het weer niet goed

Middenin de crisis bloeit de markt voor zonnestroom. Maar hoe lang nog? Brussel dreigt met sancties tegen de goedkope Chinese panelen.

veenendaal zonnepanelen foto rien zilvold

Het is altijd wat in de wereld van de zonnepanelen, zegt de ondernemer. Of de panelen zijn te duur, of er is gedoe met subsidies, of erger nog: je wordt plotseling middelpunt van een handelsoorlog met China, net op het moment dat de zonnestroom in Nederland begint te lopen.

De Europese Commissie overweegt een heffing van gemiddeld 47 procent in te voeren op alle zonnepanelen uit China. Het argument is dat die panelen onder de kostprijs worden aangeboden. Gedumpt.

Chinese fabrikanten zouden al 80 procent van de panelenmarkt in Europa hebben veroverd, terwijl Europese fabrikanten hun deuren moeten sluiten. Brussel wil Beijing minder ruimte geven: de Europese industrie moet beschermd worden tegen het Chinese zonnegeweld.

Maar is dat wel zo? Aan de Chinese zonnepanelen wordt in Europa op dit moment verrassend goed verdiend. In Nederland maakt de bedrijfstak een spectaculaire groei door. „Deze sector draait als een tierelier”, stelt Peter Desmet vast. Hij is eigenaar van Solarclarity in Weesp, groothandel in zonnepanelen.

Desmet, een veertiger, is vijf jaar bezig. Hij had afgelopen jaar een omzet van 15 miljoen euro en biedt 24 mensen werk. Dit jaar zal de omzet misschien wel verdubbelen. Of niet, als de Europese Unie strafheffingen gaat opleggen aan de Chinese panelen.

De Nederlandse zonnestroomrevolutie is laat op gang gekomen. Terwijl Duitsland, Spanje, Italië en Groot-Brittannië grote gesubsidieerde projecten startten, bleven de Nederlandse daken nog leeg. De panelen waren te duur, de stroom uit de traditionele bronnen (kolen, olie, gas) was goedkoper.

Maar vorig jaar veranderde dat. Dankzij de Chinese zonnepanelen. Begin 2012 bleek dat het goedkoper was geworden om stroom zelf op te wekken dan af te nemen van het net. Middenin de economische crisis bloeide de markt voor zonne-energie op.

Desmet, die behalve eigenaar van Solarclarity ook bestuurslid is van de Europese belangenorganisatie AFASE (Alliance For Affordable Solar Energy), pakt een stuk papier en tekent de groei. In 2010 werd in Nederland ongeveer 20 megawatt (MW) aan zonnestroom geïnstalleerd. In 2011 was dat al 60 MW, en in 2012 – het jaar dat zonnestroom goedkoper werd dan netstroom – werd er een capaciteit van 170 MW geplaatst.

De verwachting voor dit jaar is 350 MW. Dat is allemaal nog niks vergeleken bij de 32.000 MW aan zonnestroomvermogen die inmiddels in Duitsland is opgesteld, maar het is wel een impuls voor de Nederlandse economie.

Aannemers, loodgieters, elektrotechnische installatiebedrijven die zuchten onder de crisis in de bouw, hebben zich massaal op de installatie van zonnepanelen gestort. Dankzij de Chinese panelen kunnen ze het hoofd voor dit moment boven water houden. Maar de onderlinge concurrentie is groot en de marges worden steeds kleiner. Zij zitten absoluut niet te wachten op een Europese heffing die de Chinese panelen duurder maakt.

Het aanbod is groot, maar ook de vraag neemt snel toe. De familie Van Ruiswijk in Veenendaal heeft dit voorjaar panelen laten plaatsen op de schuur. Uit financiële overwegingen. Van de bank kregen ze nauwelijks nog rente op hun spaargeld; een investering in zonnestroom zou een rendement van minstens 10 procent opleveren, zo rekenden Rick van Manen en Eric van Doorn voor.

Van Manen en Van Doorn zijn de eigenaren van het bedrijf Enersolar, eveneens in Veenendaal. Ze plaatsten 22 panelen bij Van Ruiswijk. De twee 25-jarige hts’ers profiteren volop van de geruisloze zonnestroomrevolutie. Zij hebben acht mensen in dienst en verwachten dit jaar een omzet te draaien van 2,5 miljoen euro.

Tot nog toe is de prijs van de panelen elk jaar met een procent of twintig gezakt, terwijl het rendement van de panelen juist met een procent of twintig toenam. En ja, ook hier komen alle panelen uit China. In het kantoor staan grote blauwe panelen naast gitzwarte panelen. Voor de kenner: de blauwe zijn polykristallijn, de zwarte monokristallijn. Allemaal krijgen ze een ‘opbrengstgarantie’ van 25 jaar mee.

Ook bij Enersolar merken ze dat er onrust is op de markt. Sinds begin maart geldt er een registratieplicht voor zonnepanelen uit China bij binnenkomst in het land. Als Europa besluit tot een importheffing, dreigt er een naheffing met terugwerkende kracht tot 6 maart.

Van Manen en Van Doorn merken dat de aanvoer van de omstreden panelen stokt. De Chinese producenten houden hun voorraden vast, of verkopen ze liever elders. „De Chinezen dekken zich in”, zegt Van Manen. De prijzen stijgen nu al. De concurrentie zal harder worden.

Volgens groothandelaar Desmet zijn de prijzen dit jaar al met 20 procent gestegen. De toevoer is drastisch verminderd. De panelen worden schaars. „Ik ben op dit moment de hele dag bezig met de inkoop en met niets anders.”

Desmet vreest dat de geplande heffingen banen gaan kosten in Europa, ook in Nederland. De belangenorganisatie AFASE noemt een getal van 242.000 banen in heel Europa. Dat getal wordt heftig bestreden door voorstanders van heffingen, zoals de Duitse producent van zonnepanelen SolarWorld.

Eind mei besluit de antidumpingcommissie van de Europese Unie of de heffingen inderdaad worden ingevoerd. Als dat het geval is, zal de maatregel eerst (vanaf juni) tijdelijk zijn en pas in december definitief worden. „Het zal dus nog maanden onzeker blijven”, zegt Desmet. Hij gaat ervan uit dat de Chinezen dan allang een andere route zullen hebben gevonden voor hun producten, al dan niet via Europa.