De waakvlam-economie

Stabiliseert de Nederlandse economie? In het eerste kwartaal van dit jaar, zo bleek gisteren, kromp het volume van het bruto binnenlands product (bbp) met 0,1 procent ten opzichte van het voorgaande kwartaal. De recessie houdt dus aan, na een forse krimp in de tweede helft van 2012. Maar voor het eerst in twee jaar gaven consumenten weer meer uit. Dat heeft voor een flink deel te maken met hogere uitgaven aan gas door de relatief koude winter. Maar ook zonder dat lijkt er sprake van een stemmingsverbetering. Al blijft het op een zeer laag niveau, het consumentenvertrouwen stijgt. De woningmarkt vertoont de eerste tekenen van stabilisering. Op de effectenbeurzen stijgen de aandelenkoersen. Dat is allemaal gunstig, maar dit zijn signalen van hoop die zich nog wel moeten vertalen in daadwerkelijke activiteit.

De bezuinigende overheid zelf houdt intussen de hand op de knip en investeert ook fors minder dan voorheen. De particuliere sector zal dus de ijzers uit het vuur moeten halen, zowel in het binnenland als, via de export, het buitenland. Wat dat laatste betreft zijn de tekenen minder goed. De economie van de eurozone maakte, zo werd gisteren bekend, zijn zesde achtereenvolgende kwartaal van krimp door, een ongekende en neerslachtige reeks van tegenslagen. Duitsland perste er weliswaar een minimale groei uit in het eerste kwartaal, maar de andere grote eurolanden krompen fors.

Het is mede daarom riskant erop te rekenen dat Nederland uiteindelijk door de export wordt gered. Zonder binnenlands herstel is er geen duurzame overgang mogelijk naar een periode waarin de economie weer aantrekt. Beleidsrust is hier cruciaal. De burger heeft de afgelopen jaren een lange reeks van bezuinigingen en – vooral – lastenverzwaringen om de oren gekregen. Er is tijd nodig om al deze veranderingen te verteren. En dan nog lijkt terugkeer naar een bestendig pad van economisch herstel weinig meer te beloven dan een ‘nieuw normaal’; een periode van veel lagere groei dan we gewend waren.

Zo ver is de Nederlandse economie nog niet. Met een Europese omgeving die nog diep in recessie verkeert, zal zij zich aan de eigen haren uit het moeras moeten zien te trekken. Vertrouwensherstel bij huishoudens en bedrijven is daarvoor de belangrijkste voorwaarde, zeker als de overheid aan de kant blijft staan. Maar dan moeten burgers en ondernemers wel weten dat het beleid op de rails staat en niet, voor de zoveelste maal, onverhoeds wordt omgegooid. Als het kabinet-Rutte niet direct kan of wil bijdragen aan de economische groei, dan zijn rust en voorspelbaarheid het minste wat van haar gevraagd kan worden.