Coalitie praat toch weer over asielbeleid

Asielbeleid ligt gevoelig binnen de coalitie. VVD’er Teeven verwijst naar het strenge regeerakkoord. De PvdA wil een humaner asielbeleid.

Onderhandelen, zo mag het niet heten. PvdA-leider Diederik Samsom heeft juist net weten te voorkomen dat hij terug moest naar coalitiepartner VVD om over de strafbaarstelling van illegaliteit te onderhandelen.

Hoe je het ook noemt – de gesprekken tussen VVD en PvdA over het vreemdelingenbeleid zijn inmiddels gaande. Sinds gisteren zijn de asielwoordvoerders van de coalitiepartijen in gesprek over de extra beloften die de PvdA-fractie aan haar leden deed, om hun steun voor die strafbaarstelling te behouden. Over de inhoud van die gesprekken zeggen beide partijen niets.

Asielbeleid en vreemdelingendetentie liggen gevoelig binnen de coalitie: het PvdA-congres keerde zich enkele weken geleden bijna unaniem tegen de strafbaarstelling van illegaliteit, die in het regeerakkoord is afgesproken met de VVD. Voor die partij staat die maatregel juist symbool voor een streng immigratiebeleid. Tot gisteravond was de officiële lijn van de VVD: we zien dit als interne PvdA-aangelegenheid, maar natuurlijk valt met ons te praten.

Maar gisteren maakte VVD-staatssecretaris Fred Teeven als eerste VVD’er publiekelijk duidelijk dat de beloftes van Samsom aan zijn PvdA’ers deed, voor hem geen reden zijn in actie te komen. „Ik heb er kennis van genomen, maar weet tegelijkertijd dat dit niet het standpunt van de VVD is”, zei Teeven in tv-programma Pauw & Witteman. Hij doelde op de regels voor mensen die in Nederland zijn uitgeprocedeerd, maar ook niet terugkunnen naar hun land van herkomst. Samsom belooft zijn achterban dat mensen die buiten hun schuld niet terugkunnen, sneller een verblijfsvergunning krijgen. Terwijl de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie op dit punt alleen heeft toegezegd – „laat ik daar volstrekt helder over zijn” – naar een advies van een deskundigencommissie over dit zogeheten buitenschuldcriterium te zullen kijken.

Over nog twee toezeggingen van Samsom was Teeven duidelijk: die staan niet in het regeerakkoord. Zo wil Samsom het illegalenquotum afschaffen, dat zijn de afspraken met de politie over het aantal illegalen dat zij jaarlijks moeten oppakken. Dit jaar zouden dat er vierduizend moeten zijn. Teeven zei daarover dat het „aan de regeringsfracties is om daarover afspraken te maken”. Bovendien „knelt” volgens Teeven de belofte van Samsom dat illegaal verblijf alleen nooit reden zou mogen zijn om in de gevangenis te komen.

Wat Diederik Samsom „je regeringspartner meenemen in het proces” noemt, ziet de VVD nu wel degelijk als onderhandelen, al gaat het dan niet om het openbreken van het regeerakkoord. Waarom zou de VVD akkoord gaan met PvdA-wensen, zoals het wettelijk afschaffen van die streefaantallen?

De oppositie voelt ook scherp aan dat asielbeleid nu gevoelig ligt. Op rechts verspreidt de PVV al bezorgde persberichten dat de PvdA-plannen juist weer tot meer illegalen op straat leiden. En vanmiddag zou Gerard Schouw (D66) een debat aanvragen over de motie die de PvdA-ledenraad aannam, en over „het gekibbel” binnen de coalitie hierover.

De ‘onderhandelingen’ tussen VVD en PvdA vinden plaats onder gevoelige omstandigheden. Enkele weken geleden nog stond de positie van Teeven ter discussie, naar aanleiding van de Russische asielzoeker Dolmatov die zelfmoord in zijn cel pleegde. Afgelopen weken kwamen daar honger- en dorststakingen van vreemdelingen in detentie bij. De gevangenen protesteren tegen de in hun ogen inhumane vreemdelingenbewaring.