China's helden onderuit

Inkrimpingen, faillissementen – geen dag zonder slecht nieuws over Chinese producenten van zonnepanelen.

De nieuwe helden van de Chinese economie, de makers van zonnepanelen, verkeren in grote moeilijkheden. De dreigende strafheffingen van de Europese Commissie op zonnepanelen voor de Europese markt komen bovenop de problemen – hoge schulden, overcapaciteit, dalende subsidies – waarmee de 500 Chinese bedrijven al kampten.

Geen week passeert zonder faillissementen, grote saneringen en ander slecht nieuws voor een sector waar de staatsmedia een paar jaar geleden nog lyrisch over schreven: de nieuwe technologiekampioenen zouden rood China groen doen uitslaan en tegelijkertijd voor nieuwe rijkdom zorgen.

Analisten, in en buiten China, voorspellen dat Chinese zonnepanelenmakers verstoten worden van hun belangrijkste afzetmarkt als de strafheffingen wegens prijsdumping worden ingevoerd. Dat bedreigt, blijkt uit verschillende onderzoeken, zo’n 400.000 banen in China en nog eens zo’n 240.000 banen bij installateurs in Europa.

„Als de strafheffingen in werking treden, zullen de Chinese fabrikanten de prijzen van hun producten dramatisch zien stijgen. Zij kunnen die prijsstijgingen niet absorberen, want de meeste bedrijven zitten diep in de schulden of werken al met flinterdunne marges”, schrijft Ash Sharma van het onderzoeks- en adviesbureau IHS in een deze week verschenen rapport over de fragiele staat van de zonnepanelenbranche in China.

Dat er al sprake is van een crisis blijkt uit het feit dat Suntech, tot voor kort de mondiale marktleider, failliet is gegaan en dat veel op de beurzen van Hongkong en New York genoteerde bedrijven zijn gestopt met het publiceren van kwartaal- en jaarcijfers.

Verlaging van de subsidies wordt door de Chinese autoriteiten uiteraard gebruikt om een handelsconflict met de EU af te wenden. Wederzijdse problemen oplossen via onderhandeling, is de lijn die Beijing heeft gekozen om een botsing met Brussel te vermijden.

China – bedrijven en autoriteiten – krijgt daarbij opvallend veel steun van Europese bedrijven en van de Duitse kanselier Angela Merkel, die vreest dat de ramkoers van de Europese Commissie de uitstekende Chinees-Duitse verhoudingen zal verstoren.

Dat laatste zal zeker gebeuren als de Europese Commissie ook de twee internationale sterren van het Chinese particuliere bedrijfsleven – de IT-multinationals Huawei en ZTE – gaat onderzoeken op prijsdumpingpraktijken. Dat zal in Beijing worden opgevat als een handelspolitieke oorlogsverklaring en voor Europa zeer kostbaar uitpakken, aldus de staatskrant Global Times.

Eveneens opmerkelijk is dat in China niet keihard wordt ontkend dat de panelenmakers (en andere hightechbedrijven) de afgelopen jaren direct en indirect door de nationale en provinciale overheden zijn geholpen. Vaak werd (en wordt) die steun gegoten in de vorm van gratis of goedkope leningen, kunstmatig goedkope grondstoffen, goedkope grond, goedkope energie en steun bij de aanschaf van technologische vindingen.

Het Amerikaanse economenechtpaar Usha en George Haley van het Economic Policy Institute in Washington, bekend van hun onderzoek How Chinese subsidies changed the world, berekenden dat Chinese zonnepanelenmakers daardoor sinds 2008 de wereldmarkt veroveren en tegelijkertijd voor een mondiale prijsdaling van 75 procent voor een gebruiksklaar zonnepaneel zorgen.

Chinese producten op het gebied van duurzame energie en informatietechnologie zijn mede door de staatssteun ook zo’n 25 tot 30 procent goedkoper dan vergelijkbare producten van Amerikaanse en Europese fabrikanten, aldus de Haleys.