Sterneusmol ziet eruit alsof hij rotjes snoof

Videokunstenaar en komiek Ze Frank verpakt wetenschappelijk juiste feitjes over bizarre beesten in feestelijke onzin.

Als u meer wilt weten over de hengelvis, de mierenegel, de sterneusmol of het spookdiertje, moet u wezen bij Ze Frank en zijn wekelijkse videoserie True Facts about… In een paar minuten wordt een bizarre diersoort besproken op een passend bizarre wijze. Frank heeft de natuurfilm opnieuw uitgevonden.

Qua opleiding is Ze Frank neurowetenschapper, maar verder dan één publicatie als tweede auteur in het Journal of Neuroscience is hij niet gekomen. In het dagelijks leven is hij komiek, muzikant en videokunstenaar. Als een van de weinige stervelingen wordt hij praktisch ieder jaar uitgenodigd om een Ted-lezing te houden.

Frank mag graag uitweiden over de wonderlijke seksuele gewoonten van de dieren die hij behandelt. Het mannetje van de hengelvis bijvoorbeeld zuigt zich vast aan het veel grotere vrouwtje, waarna hij vrijwel volledig in haar oplost. Alleen een stel mannelijke geslachtsorganen blijft aan de buitenkant van haar lijf hangen. En er is een aflevering gewijd aan de eend, waarin de kurketrekkervormige penis van de woerd in detail aan de orde komt. Ook met het hermafroditisme van de landslak, en met de pijlen die bij het liefdesspel worden afgeschoten, weet Frank wel raad.

Niet alle ‘ware feiten’ zijn van ondeugende aard. Het spookdiertje heeft ogen die, in verhouding tot zijn lijf, groter zijn dan die van welk ander zoogdier ook. Elk van zijn ogen is zelfs groter dan zijn brein, zo groot dat ze niet in de oogkassen kunnen bewegen. De sterneusmol kan met zijn gevoelige neustentakels voedsel identificeren én naar binnen werken in iets meer dan een tiende van een seconde. Weer een record: de sterneusmol is het snelst etende zoogdier.

Al die feitelijk juiste weetjes verpakt Frank in een hoop vrolijke onzin, die hij met ironische dictie voordraagt. De neus van de sterneusmol „ziet eruit alsof de mol twee rotjes heeft opgesnoven en daarna de lonten heeft aangestoken”. De bidsprinkhaan kan zijn kop 180 graden draaien en is dus „het enige insect dat echt kan genieten van een tenniswedstrijd”. De kameleon is „goed van speelgoed voorzien door die ouwe vent in de James Bond-films”. Met zijn ogen kan hij twee kanten tegelijk opkijken, „zodat het pijnlijk duidelijk wordt als hij geen aandacht meer voor je heeft”. En de tongen van kameleons zijn dermate imposant dat bij tongzoenen ontploffingsgevaar bestaat, weet Frank te vertellen.

Met deze mengvorm van natuurfilm en comedy heeft Frank groot succes. De meeste video’s worden meer dan een miljoen keer bekeken. Er is één aflevering die niet over een beest gaat: True Facts about Morgan Freeman: „Als Morgan Freeman een documentaire maakt, spreekt hij eerst het commentaar in. Daarna maakt de natuur het aldus.”

De video is te zien op nrc.nl/wetenschap