Meisje op zoek naar fiets

Wadjda. Regie: Haifaa al-Mansour. Met: Waad Mohammed, Reem Abdullah. In: 17 bioscopen.

Wadjda draagt All Stars. Dat is het eerste wat we van haar zien. Dat is op zich niet zo ongewoon voor een meisje van tien, maar wel als je zoals Wadjda in Saoedi-Arabië woont waar meisjes van tien door de directrice van de school kunnen worden gesommeerd om in het vervolg in een ‘abaya’ (een enkellang gewaad dat de lichaamsvormen verhult) naar school te komen of door hun ouders kunnen worden uitgehuwelijkt.

Wadjda wil aan een fiets zien te komen om haar vriendje Abdullah eruit te racen. Maar fietsen mogen vrouwen ook al niet in Saoedi-Arabië. Althans toen regisseur Haifaa al-Mansour (1974) haar debuut Wadjda maakte. Dat is inmiddels veranderd. Sinds kort is fietsen onder strikte voorwaarden toegestaan.

Wadjda is de eerste Saoedische speelfilm van een vrouw. Regisseur Al-Mansour draagt dus een zware emancipatorische last, die verlicht wordt door het feit dat ze financieel gesteund wordt door invloedrijke mannen zoals prins Waleed Bin Talal, die naast een Duitse producent met zijn mediaconglomeraat Rotana de film coproduceerde. Door een verhaal over de rol van vrouwen in de Saoedische wereld te vertellen vanuit het perspectief van een kind kiest Al-Mansour voor verwondering in plaats van confrontatie. Het is een strategie die in de wereldcinema al bekend is uit Iraanse en Chinese films vanaf de jaren negentig, al gebeurde het daar om de censuur te omzeilen en waren die films visueler en narratief gelaagder.

Aangezien er in Saoedi-Arabië geen bioscopen zijn, mikte Al-Mansour met haar film waarschijnlijk vooral op een internationaal filmhuispubliek. Dat zal er zeker zijn voor deze film, die veel wil vertellen over de manier waarop religie en patriarchaat vrouwvijandig zijn, maar ook hoe vrouwen zelf binnen die context elkaar onderdrukken.

Gelukkig weet de film als hij al die informatie heeft gegeven, ook gewoon ouderwets te ontroeren met een simpel verhaal over een rebels meisje met een droom. Dat is universeel.

Dana Linssen