Is Heerts geloofwaardig?

Met Ton Heerts als hun nieuwe eerste man kiezen de leden van vakcentrale FNV voor continuïteit en enige behoedzaamheid in sociaal-economische belangenbehartiging. Als tijdelijk voorzitter sloot Heerts vorige maand samen met de andere vakbonden een sociaal akkoord met de werkgevers dat op hoofdlijnen ook de politieke steun heeft van het kabinet-Rutte II.

Er was werkgeversorganisatie VNO-NCW én het kabinet op dat moment veel, zo niet alles aan gelegen om via een gesloten akkoord Heerts, die eerder voor de PvdA in de Tweede Kamer zat, een tastbaar succes te gunnen. Een succes zou zijn positie binnen de vakcentrale FNV bestendigen.

Zowel de werkgevers als het kabinet vrezen de actiegerichte en SP-georiënteerde kaderleden binnen de FNV-bonden. Die kunnen het arbeidsvoorwaardenoverleg en het kabinetsbeleid ontregelen of proberen te ontwrichten. Dat geldt zeker voor het kabinet, dat voor ambtenaren en leraren feitelijk de werkgever is. Voor meer dan 1 miljoen mensen die in de gezondheids- en welzijnszorg werken, is het kabinet ook nog eens een surrogaatwerkgever, via wet- en regelgeving én de financiering van de sector. Juist onder de werknemers in (semi)publieke dienst zijn de vakbonden sterk. Heerts’ tegenstrever bij de voorzittersverkiezing, AbvakaboFNV-voorzitter Corrie van Brenk, heeft juist hier haar machtsbasis.

De leden hebben gesproken, maar zij blijken bijvoorbeeld in de verkiezing van het nieuwe ledenparlement in zulke geringe aantallen te hebben gestemd dat de geloofwaardigheid van Heerts als spreekbuis van werkend Nederland daaronder lijdt. De lage opkomst bij een raadpleging is geen exclusief FNV-probleem. Ook andere ledenorganisaties, zoals politieke partijen en omroepverenigingen, kampen met die passiviteit. Wie niet stemt, stemt toe in de keus die de leden maken die wél komen stemmen, is het uiteindelijk resultaat.

Maar je mag meer verwachten van verenigingen die als belangenbehartiger optreden zonder het algemene belang uit het oog te verliezen. Kennelijk leefde de strijd om het voorzitterschap onder de leden niet als een dwingende beslissing. Ongeveer 12 procent van de leden heeft gestemd, en van hen stemde 62 procent op Heerts. De uitslag roept de vraag op hoe representatief de FNV is en met welk mandaat de nieuwe voorzitter bestaande akkoorden met kabinet en werkgevers kan voortzetten. De FNV is wel de grootste vakcentrale, maar van alle Nederlandse werknemers is nog maar 20 procent aangesloten bij een vakbond.

De taak van Heerts is om te bewijzen dat hij niet de laatste voorzitter is van een sociaal-politiek relevante FNV.