Hij is een racewagen die altijd hard moet rijden

Op de handelsvloer // Handelen is als topvoetbal: hard werken en veel verdienen in een paar jaar De crisis raakt de beurshandelaren nog niet Een dag in het kielzog van trader Ricardo Westra

Nederland, Amsterdam. 05-03-2013 Ricardo Westra is een screentrader op de Amsterdamse Zuid-As bij Optiver. Hier wordt hij gemasseerd door een ingehuurd massagebureau om de traders soepel te houden. © Jan Dirk van der Burg Burg, Jan Dirk van der

Vijf jaar geleden had dit verhaal niet in de krant gestaan. Geen denken aan dat er dan een journalist vrij mocht rondlopen op de handelsvloer van Optiver. Maar nu is er een war on talent gaande. De beste beurshandelaren moeten gevonden worden. En dat vraagt om wat strijd tegen het negatieve imago van de financiële sector. Bovendien voelen handelshuizen de noodzaak transparanter te worden. Als niemand weet wie je bent en niemand begrijpt wat je doet, kan er – zeker tijdens een financiële crisis – een schimmig beeld ontstaan over wat er nou precies gebeurt op die beursvloer.

De beursvloer waarop kopers en verkopers fysiek met elkaar handelden, die bestaat sinds begin deze eeuw bijna niet meer. De beurshandelaar van de 21ste eeuw is een schermhandelaar. Op de Amsterdamse handelsvloer van market maker* Optiver – een van de grootste effectenhandelshuizen van Nederland met hoofdkantoren in Amsterdam, Sydney en Chicago – werken 106 mannen en één vrouw (gemiddelde leeftijd: 29 jaar) achter elk zes computerschermen. Vier grote, twee kleinere. Gezamenlijk stuwen de computers de temperatuur op de beursvloer flink omhoog.

De werkdag van trader Ricardo Westra (31) begint om tien voor acht. Hij checkt zijn trades van de vorige dag. Kijkt wat er op de internationale beurzen is gebeurd terwijl hij sliep. Om 8.40 uur precies gaat de bel voor de ochtendmeeting. De traders verzamelen zich in een nonchalante kring op een looppad tussen de schermen. Ze dragen gympen, een spijkerbroek, een shirtje. Een afwijkend gezelschap, vergeleken met de pakken van hun medebewoners op de Amsterdamse Zuidas. In het Engels – er werken 32 nationaliteiten bij Optiver – bespreken ze het financiële nieuws en de verwachtingen voor vandaag. Komen er cijfers uit die de beurskoersen kunnen beroeren, zoals het aantal aangevraagde uitkeringen of de huizenverkoop?

Handelaar met houdbaarheidsdatum

Om 9.00 uur openen de Europese markten. De cijfers op Westra’s schermen komen in beweging. Ze stijgen en dalen, in een wirwar van vlakjes, grafieken en kleuren. Er lichten rode en groene blokken op, er klinken piepjes. Zijn team, vijf man sterk, ‘doet’ de Euro Stoxx: een aandelenindex op basis van de vijftig grootste bedrijven uit de landen van de eurozone. Westra werkt sinds zes jaar en vier maanden bij Optiver. Het is zijn eerste baan sinds hij afstudeerde als econometrist. Dat geldt voor verreweg de meeste traders: handelshuizen scouten bij voorkeur de vers afgestudeerden, die nog ijverig, leergierig en vooral onbeschreven zijn.

Het duurt zo’n twee jaar voor een trader echt alles snapt. Dan pas gaat hij substantieel bijdragen aan het bedrijfsresultaat. Als Westra moet uitleggen wat hem een goede handelaar maakt, is het dit: hij kan meerdere dingen tegelijk doen, heeft bijna geen last van stress, is competitief en houdt goed overzicht, ook als het heel druk en paniekerig wordt. Dat hij goed is in multitasken, valt direct op. Zijn ogen houden zijn schermen in de gaten, zijn oren luisteren naar zijn collega’s en zijn mond beantwoordt vragen van de interviewer terwijl hij tussen zijn zinnen door bids en offers naar zijn collega’s roept. Die collega’s onderhandelen daar weer over met de brokers die zich melden via telefoonboxen die eerder lijken op een dj-tafel dan op een telefoon. Die brokers, een soort makelaars die kopers en verkopers samenbrengen, bevinden zich voornamelijk in de Londense City. Een mannenwereld: de keurige Britse accenten die door de boxen schallen, braken volgens wholesale trader Dinand Vaartjes geregeld platte taal uit. Vaartjes lacht: „Als ze weten dat hier een vrouwelijke journalist zit, worden ze helemaal gek.”

Er zijn voor Westra twee soorten goeie dagen: een rustige dag waarop hij en zijn team de goede beslissingen nemen, en een drukke dag – bijvoorbeeld als de koersen dalen en marktpartijen gedwongen worden handelsbeslissingen te nemen die niet optimaal zijn – waarop ze veel geld verdienen. Veel geld is: tienduizenden euro’s. Miljoenen, in een heel enkel geval.

Traders zijn continu bezig om in enkele seconden tijd beslissingen te nemen over grote sommen geld. Dat is stressvol werk. In het eerste jaar valt ongeveer een kwart af. Wie volhoudt, gaat op drukke momenten rennend naar de wc en luncht elke dag achter zijn schermen. Een handelaar is als een topsporter: hij heeft een houdbaarheidsdatum. Na een jaar of zes komt die in zicht. Westra: „Als je je wilt focussen op bijvoorbeeld een gezin, kan het lastig zijn om daar ’s avonds genoeg energie voor te hebben.”

Eenmaal gestopt, kiezen traders niet zelden voor een loopbaan buiten de financiële wereld. Langdurig op reis, de horeca in, voor de klas. Financiële overwegingen hoeven in ieder geval geen rol meer te spelen. Het basissalaris van een Optiver-trader is 59.000 euro bruto. Daar komt jaarlijks een winstverdeling bij, afhankelijk van het bedrijfsresultaat en de eigen prestaties. Dat kan uiteenlopen van een deel van het jaarsalaris in een slecht jaar tot meer dan tien keer het jaarsalaris in een goed jaar.

Het is vandaag dinsdag, de dag na een Bank Holiday in Groot-Brittannië en twee dagen voor Hemelvaart. Een vakantieweek in Europa en dat vertaalt zich naar de markten. De rustige dag geeft Westra wel de tijd om zich te laten masseren. „Hou het maar kort, hoor”, zegt hij tegen de masseuse. „Ik ben niet gestresst.” „Dat voel ik”, zegt de blond bekrulde masseuse terwijl ze met haar lichaamsgewicht haar ellebogen tegen Westra’s rug duwt. „Je bent lekker los.” De massagestoelen staan verspreid over de beursvloer, bijna doorlopend met een trader erin. Ook op de IT-vloer, aan de andere kant van de tweede verdieping van het Atriumgebouw, hebben de masseuses het druk. Voor elke twee handelaren werken drie IT’ers: een razendsnel systeem vergroot de kans op een mooie trade. Vergelijk het met een racewagen, zegt IT’er Rick van der Zwet. „De handelaren besturen de racewagen, wij bouwen ’m en zorgen dat de snelweg goed is.”

Een wiskundeknobbel, graag

Ricardo Westra komt terug uit een sollicitatiegesprek. In een volgend gesprek wordt het technische inzicht van de sollicitant getest, daarna zal hij aanschuiven bij de handelaren om te zien of er een klik is. De cv-selectie en de drie rekentesten heeft hij al succesvol doorstaan. Een van die rekentesten houdt in: 80 sommen in 8 minuten maken. 15 procent overleeft die ronde. Hoewel Optiver altijd vacatures heeft openstaan voor nieuwe traders, mag aan het eind van de rit slechts 1 procent van de sollicitanten – vorig jaar waren dat er zo’n 3.000 – blijven. Optiver scout wereldwijd. Recruiters bezoeken elk jaar buitenlandse universiteiten, onder meer in India en Groot-Brittannië.

Was handelen voor 2001 nog schreeuwen in een menigte, uitgevoerd door streetwise jongens met een economie- of bedrijfskundestudie achter de rug, nu wordt het in toenemende mate een beroep waarbij een wiskundeknobbel zwaarder weegt. Toch hóéf je geen bètastudie te hebben gevolgd om voor een gesprek te worden uitgenodigd. Als de motivatie overtuigend is, nodigen de recruiters soms zelfs een alfa uit. Communicatieve vaardigheden blijven namelijk ook belangrijk. Recruiter Sander Hattinga van ’t Sant: „Traders moeten heel snel onder druk kunnen beslissen, maar ze moeten die beslissing achteraf ook altijd kunnen uitleggen.”

Een vrolijke kreet schalt over de beursvloer: „We staan in de plus!” Het dagresultaat van Westra’s team staat in een oranje vlakje te midden van een getallenbrij op een van zijn computerschermen. Het cijfer fluctueert voortdurend. Last van de crisis hebben ze nog nauwelijks. Crisis zorgt voor paniek en paniek zorgt voor meer handel. Westra: „Onze profit hangt niet af van koersbewegingen.” Nog een voordeel van de crisis: overal in de financiële sector worden banen geschrapt, waardoor talentvolle mensen die in de finance willen werken, sneller bij Optiver terechtkomen. Ook studenten van gerenommeerde universiteiten als Oxford en Cambridge – opgeleid op een dik uur rijden van Europa’s financiële hart, de City.

Als de beurs sluit en Ricardo Westra naar huis gaat, iets na zessen, staat het dagresultaat van zijn team in het oranje vakje: 21.656 euro. Daar gaat nog 18.037 euro aan trading fees vanaf. Westra: „Niet echt indrukwekkend.” Geen uitschieter vandaag, dus. Maar was die er wel geweest, dan had dat de krant waarschijnlijk niet gehaald: een van de overblijfselen van de gesloten cultuur die de handelsvloer ooit was. Het komt voort uit angst voor vooroordelen, voor mensen die denken dat zíj dat dan wel betaald zullen hebben. Maar, zegt Westra: „Wij verdienen meer aan het handelen met grote bedrijven dan met kleinere.” En bovendien: een groenteboer verkoopt zijn asperges ook niet voor de prijs die hij ervoor betaalde op de veiling. „Hij moet ook gewoon verdienen.”