Het photoshoppen van professionele foto's

De Zweedse fotograaf Paul Hansen, winnaar van de World Press Photo dit jaar, wordt ervan beschuldigd dat zijn foto van een begrafenis in Gaza uit een samengesteld beeld zou bestaan.

Wat is er precies aan de hand?

De bewering wordt gedaan door de Amerikaanse computerdeskundige Neal Krawetz, op zijn blog The Hacker Factor. Krawetz meent aan de hand van tijden die naar voren komen uit photoshopgegevens van de foto dat Hansen drie verschillende bestanden over elkaar heen zou hebben geschoven. Daarnaast zou hij de kleuren van de foto en het contrast hebben aangescherpt. De fotograaf ontkent de aantijgingen. Wel zegt hij dat hij achteraf de contrasten en de belichting van het beeld heeft aangescherpt.

Gebeurt het vaker?

Het is niet de eerste keer dat er vraagtekens worden geplaatst bij de waarheidsgetrouwheid van een professionele foto. Sjoerd Hilckmann werd in 2007 genomineerd voor de Zilveren Camera. De foto die hij had ingezonden, toonde vier Nederlandse infanteristen die met een terreinauto door de Afghaanse woestijn scheuren nabij de Chora-vallei richting Tarin Kowt. Na onderzoek bleek dat de auto niet zelf reed, maar werd gesleept. Hilckmann had de sleepkabels weggewerkt met photoshop. „Propaganda”, oordeelden oorlogsfotografen over zijn genomineerde fotoserie. „Geen onafhankelijke journalistiek”, stelde de Nederlandse Vereniging van Fotojournalisten. Hilckmann werd niet uit de wedstrijd gehaald. Hij werd derde in de categorie buitenlandse documentairefotografie.

Is dit iets van de laatste jaren?

Foto’s bewerken is niks nieuws en is ook niet inherent aan het gebruik van digitale fotocamera’s. Toen fotografen werkten met analoge camera’s en zogenoemde donkere kamers (doka’s), kwam het ook wel eens voor dat zij hun foto’s bewerkten. Als een belangrijk doelpunt onverhoopt niet was vastgelegd, dan plakten de fotografen wel eens een balletje op de foto waarna ze deze afdrukten. De ‘voetballetjes’ lagen in verschillende formaten klaar in de doka. Ook de analoge inhuldigingsfoto van Juliana, waarop zij de eed aflegt, is bewerkt. De vingers van de nieuwe vorstin werden een klein beetje uitgelicht om het beeld te verduidelijken.

Is het erg?

Volgens World Press Photo-directeur Michiel Munneke is het bewerken in photoshop, zoals Hansen deed, een gangbare en geaccepteerde manier van werken. Volgens de Italiaanse fotograaf Francesco Zizola moet er onderscheid gemaakt worden tussen fotojournalistiek en fotografie. Het verschil tussen beiden is de ethiek. In de fotojournalistiek is het volgens hem de taak van de fotograaf om de waarheid te tonen en een zo realistisch mogelijk beeld van de werkelijkheid weer te geven. Een fotograaf mag volgens Zizola spelen met het beeld en de mogelijkheden, fotografie is een vorm van kunst.