Er is echt te veel staal in Europa

Staalconcerns saneren hun productie in Europa om overcapaciteit weg te werken. Ondertussen stijgt de import van goedkoop staal uit China.

De sanering van Tata Steel in Europa – het is een van de belangrijkste opdrachten van Cyrus Mistry. Eind vorig jaar nam de 44-jarige Cyrus Mistry het roer over van topman Ratan Tata. De dag waarop hij 75 jaar werd, droeg Tata de leiding van het familiebedrijf over. Op de golven van de liberalisering van de Indiase economie groeide de Tata Groep onder zijn leiding uit tot een conglomeraat van bedrijven met een jaaromzet van 75 miljard euro.

Cyrus Mistry trad in 2006 toe tot de leiding van het concern met als speciaal aandachtsgebied de staalsector, die ongeveer 35 procent van de totale omzet bij Tata genereert. De hoogovens in de plaats Jamshedpur, in de Indiase deelstaat Bihar, produceren naar verwachting dit jaar 1 miljoen ton staal tegen de laagste gemiddelde productiekosten ter wereld.

Een schril contrast met de situatie in Europa. Hoge energiekosten, strenge milieuvoorschriften en een productie die groter is dan de vraag. Deze week maakte Tata Steel bekend dat 1,2 miljard euro wordt afgeschreven op de Europese divisie. De overcapaciteit in de markt – en de slechte vooruitzichten – nopen het concern tot deze ingreep. Eind vorig jaar schreef de Duitse staalproducent Thyssen-Krupp al 3,6 miljard euro af als reactie op de overcapaciteit.

In Europa ligt de vraag naar staal zo’n 30 procent onder het niveau van 2007. Volgens de Amerikaanse bank Citigroup kampt de Europese staalsector met een overcapaciteit van zo’n 50 miljoen ton. Ter illustratie in maart werd in de 27 EU-landen ruim 13 miljoen ton staal geproduceerd.

Tata kocht in 2007 Corus voor 8,1 miljard euro – het Brits-Nederlandse concern ontstond in 1999 door een fusie tussen Hoogovens en British Steel. Het is nooit gelukt om de twee bedrijven te laten opgaan in één efficiënte organisatie. Verscheidene bestuurders zijn erop stukgelopen en de Duitser Karl-Ulrich Köhler heeft de sanering in een hogere versnelling gezet. Hij wil er één Europees concern van maken, maar de vraag is of hij daarvoor wel de tijd krijgt van het management in India.

De aangekondigde afboeking voedt binnen de organisatie de speculaties dat Cyrus Mistry aanstuurt op de verkoop van voormalige Corusactiviteiten. De relatief slecht presterende Britse bedrijvenen zouden daarbij als eerste aan de beurt zijn. „Het is geen geheim dat in Engeland zwaar verlies wordt geleden”, zegt Frits van Wieringen, voorzitter van de Europese ondernemingsraad.

Bij Tata Steel in Europa werken 33.000 mensen, van wie 18.500 in Groot-Brittannië. In vergelijking met Groot-Brittannië is de productie in Nederland (11.000 werknemers) efficiënter. Afgelopen jaar werd een verlies geleden van bijna 700 miljoen euro, bij een omzet van 12 miljard.

Op de krimpende markt is het aandeel van de Chinese staalproducenten gestegen. Het marktaandeel in ‘bekleed staal’ (geverfd of gelakt staal) steeg van 0,5 procent in 2004 tot ruim 20 procent nu. China heeft deze positie kunnen realiseren door de subsidiëring van staalindustrie door de overheid.

Om aan deze praktijken een einde te maken heft de Europese Commissie sinds september vorig jaar een voorlopige heffing van 58 procent. In maart is dit, na onderzoek van de Commissie, omgezet in een definitieve heffing. De Commissie acht bewezen dat de Chinese staalproducenten op veel terreinen worden geholpen door de overheid.

Voor Lakshmi Mittal gaan deze maatregelen nog niet ver genoeg. De bestuursvoorzitter van Arcelor Mittal, de grootste staalproducent ter wereld, pleitte maandag in de Financial Times voor het opwerpen van handelsbarricades om de staalsector te beschermen tegen goedkope import uit China. Hij spoorde de Europese politici aan om tot actie over te gaan om de Europese industrie te redden.