Engelse componisten treuren stijlvast

Klassiek

Treurmuziek, door Nederlandse Bachvereniging o.l.v. Jos van Veldhoven. Gehoord: 12/5 in De Doelen Rotterdam. Tournee t/m 18/5. Radio 4: 15/5 om 20.30 uur. Inl. Bachvereniging.nl****

‘A Universal Sorrow’ heet het prachtig gezongen rituele concert met begrafenismuziek van de Nederlandse Bachvereniging. De treurnis in Westminster Abbey bij de uitvaart van Queen Mary, de echtgenote van de Koning-stadhouder Willem III, was inderdaad universeel. De architect Sir Christopher Wren hulde in 1695 heel Londen in het zwart. Henry Purcell componeerde wringende treurmuziek.

Die verslagenheid klinkt ook in afscheidsmuzieken van William Byrd (1643-1623) en van John Tavener (1944).

In vier eeuwen is de Engelse stijl in rouwklachten nauwelijks veranderd. Taveners Song for Athene’(1993), in 1997 ook gezongen bij de uitvaart van prinses Diana in West-minster Abbey, sluit bijna moeiteloos aan bij Purcell en Byrd.

Hear my prayer, O Lord van Purcell klinkt ook in een bewerking van Sven-David Sandström: een oceaan van dissonanten, zoals de toelichting zo treffend zegt. Het klinkt allemaal als één geheel met grote intensiteit, sober en somber.

Maar dit soort rouwmuziek is allerminst universeel. Na de pauze, als werk klinkt van Buxtehude en vijf leden van de Bachfamilie, is de sfeer vaak zelfs opgewekt. Met de dood opent zich de hemel: ‘Want waar U bent, daar ga ik heen [-], daarom ga ik heen met vreugde.’

Hier klinkt ook ‘Lieber herr Gott,, wecke uns auf’ van Johann Christoph Bach (1642-1703), hoogstwaarschijnlijk gezongen tijdens de uitvaart van Johann Sebastian Bach in 1750. Hij had er zelf aan het eind van zijn leven nog instrumentale begeleiding voor gecomponeerd.