Felle verdediging Weekers in debat: ik had niet van Bulgaarse fraude hoeven weten

Foto ANP / Martijn Beekman

Staatssecretaris van Financiën Frans Weekers verdedigde zich vanavond tegen de kritiek die de verschillende partijen vanmiddag lieten horen tijdens het pittige debat over de toeslagenfraude. Weekers gaf aan “buitengewoon graag” te willen aanblijven. Kijk hier mee met het debat.

De eerste termijn van het debat was rond middernacht voorbij. Of de oppositie tegen Weekers een motie van wantrouwen gaat indienen, moet in de tweede termijn - die vanaf 1.00 uur wordt gehouden - duidelijk worden. Volgens de NOS wordt er wel aan een motie van wantrouwen gewerkt door een aantal partijen. Onze politiek redacteur Erik van der Walle liet even na middernacht weten:

“De laatste uren verlopen bijzonder relaxed voor Weekers, na een moeizame start. Dadelijk moet blijken of er een motie van wantrouwen komt: oppositie lijkt een beetje het heilige vuur kwijt te zijn. Ik denk dat het met een sisser afloopt.”

Weekers zelf wil dolgraag door met bestrijden fraude

Weekers maakte meteen duidelijk dat hij “door wil gaan” met een stevige aanpak van de belastingfraude. Ook zei hij de discussie te betreuren die is ontstaan naar aanleiding van zijn reactie op de onthulling van de fraude. “Ik betreur dat de discussie zich vooral heeft toegespitst op de vraag van wie wist wat op welk moment”, zei Weekers. Hij kreeg daarop meteen veel vragen van Tweede Kamerleden. “Ik leer elke dag”, reageerde Weekers op een vraag van D66.

Weekers wil het in het debat vooral hebben over hoe het belastinggeld goed kan worden besteed, maar lang ging het ook vanavond weer vooral over of hij wel of niet van de fraude wist, en zo niet, of dat had kunnen worden voorkomen. Weekers gaf aan dat hij niet van de fraude door Bulgaarse bendes op de hoogte had moeten zijn: hij kan niet op de hoogte worden gesteld van alle fraudegevallen, aldus de staatssecretaris.

Daarna ontstond een felle discussie over het al dan niet op de hoogte stellen van de opsporingsdienst van de belastingdienst over de Brandpunt-uitzending door Weekers. Na die discussie kwam Weekers in rustiger vaarwater, toen hij sprak over de maatregelen die zijn genomen tijdens de fraude:

Twitter avatar erikvderwalle Erik van der Walle Weekers staat Kamer inmiddels heel wat relaxter te woord. ‘Absoluut niet van plan’ om koffers te pakken, zegt hij op vraag PVV’er Van Vliet

Weekers verkeert in politieke problemen sinds RTL Nieuws en Brandpunt vorige maand meldden dat Bulgaren op grote schaal fraude pleegden met toeslagen van de Belastingdienst. Weekers verklaarde er niet van op de hoogte te zijn, maar daar wordt aan getwijfeld.

‘Hoe kon Weekers niet weten wat er gebeurde?’

Weekers zei in zijn pleidooi dat “de beelden van frauderende Bulgaren veel verontwaardiging opwekten. Ook bij mij.” Hij herhaalde daarop dat hij wel wist van toeslagenfraude en dat er binnen de dienst al jaren onvrede is over de fraudegevoeligheid van het systeem met toeslagen, maar dat hij niet wist van het specifieke Bulgaarse fraudegeval dat vorige maand aan het licht kwam:

“Het brede fenomeen van identiteitsfraude en toeslagenfraude was mij bekend, maar dit was een nieuw fenomeen: dat een criminele organisatie in Bulgarije mensen op grote schaal invliegt om fraude te plegen.”

Die verklaring komt Weekers op veel kritiek te staan. Politiek redacteur bij NRC Erik van der Walle is bij het debat aanwezig:

Twitter avatar erikvderwalle Erik van der Walle Ss Weekers verdedigt zich nu: eerste 30 min gaat vooral over mate van zijn ‘geschoktheid’ in Brandpunt. Wist hij dan niet dat dit gebeurde?

GroenLinks-Kamerlid Bram van Ojik verklaarde het vreemd te vinden: waarom wist Weekers niks van de Bulgarenfraude, terwijl hij wel op de hoogte was van de systematische fraude met toeslagen in Nederland? Weekers herhaalde daarop dat hij bij zijn aantreden wel hoorde van andere soorten fraude, maar dat dit specifieke geval hem niet bekend was. Daarom reageerde hij geschokt bij KRO Brandpunt.

Twitter avatar erikvderwalle Erik van der Walle Weekers: heel dorp was aan het feestvieren van ons toeslagensysteem, oranje pasjes lagen op een boerenkar, geen wonder dat ik geschokt was.

Ook later in het debat benadrukte Weekers dat hij het beeld dat wordt geschetst over een verstoorde verhouding met ambtenaren van de belastingdienst niet herkent. De staatssecretaris stelde dat hij “geen aanwijzingen ziet voor een gezagscrisis”, ondanks de verklaring van Van Ojik dat “hij nog nooit eerder heeft meegemaakt dat tientallen ambtenaren na een tv-optreden woedende reacties plaatsen op het intranet”.

Twitter avatar erikvderwalle Erik van der Walle Weekers ontkent verstoorde relatie met de belstingdienst: soms wat kritische reacties, maar ik hecht aan open communicatie

Weekers wist niet van deze specifieke fraudezaak, en dat vindt hij normaal: “Er zijn wel 4000 fraudezaken. Die kunnen toch niet allemaal met mij worden doorgenomen?” Volgens Weekers had hij daarom niet van deze specifieke fraude op de hoogte hoeven zijn, hoewel hij het liever wel had geweten.

Lange discussie over op de hoogte stellen FIOD

Na wat minder dan een uur van de verdediging van de staatssecretaris ontstond een grote discussie over de vraag of Weekers wel of niet de opsporingsdienst van de belastingdienst (FIOD) had moeten inlichten over de uitzending van Brandpunt over de toeslagenfraude door Bulgaren toen hij erachter kwam. Aan het eind daarvan bleek dat de FIOD door medewerkers, zonder medeweten van Weekers, wel was ingelicht.

‘Buitengewoon graag aanblijven’

Weekers gaf tijdens het debat daarna aan “buitengewoon graag” te willen aanblijven om fraude met toeslagen aan te pakken. “Ik vind dat ik de afgelopen twee jaar het thema fraudebestrijding op de agenda heb gezet, en behoorlijk wat maatregelen heb getroffen”, zei Weekers:

“Ik ben enorm gemotiveerd om die agenda uit te voeren, en ik ben ook voortdurend op zoek naar nieuwe fenomenen die ik van een beleidsreactie kan voorzien.”

Weekers kaartte bijvoorbeeld aan dat hij er voor gezorgd heeft dat er een fraudecoordinator is gekomen. Weekers zei daarbij graag samen te willen werken met de Belastingdienst, die hij als professioneel betitelde. Bij dit pleidooi over de maatregelen die hij neemt en ook de afgelopen twee jaar al heeft genomen tegen de toeslagenfraude, was het voor het eerst sinds het begin van de beantwoording stil aan de interruptiemicrofoon. Laten verklaarde Weekers ook dat alle uitbetalingen geliëerd aan de fraude door Bulgaarse bendes zijn stopgezet en teruggevorderd.

Weekers herhaalde ook dat hij gemotiveerd is de fraude aan te pakken. Hij wil graag een “inspanningsverplichting” afspreken met de Tweede Kamer. Het debat spitste zich daarop toe op de vraag of Weekers wel genoeg heeft gedaan aan de fraudebestrijding, maar het debat werd bij dit onderwerp minder fel. Weekers was “absoluut niet van plan” zijn koffers te pakken, zei hij.

Veel vragen voor Weekers voor schorsing

De verschillende partijen hadden vanmiddag tijdens het debat nog “ontzettend veel vragen” voor Weekers. Aan het eind van de eerste vragenronde konden we constateren dat vooral D66 en SGP erg kritisch zijn, terwijl de PvdA met moeite kon volhouden dat de partij nog steeds vertrouwen heeft in de staatssecretaris.

De partijen willen onder andere weten of Weekers van de fraude wist, of hij ervan had moeten weten, en er tegen is en wordt opgetreden. Het is niet uitgesloten dat het debat leidt tot het aftreden van Weekers: veel partijen spraken uit zich af te vragen of Weekers de juiste man op deze plek is.

De achtergrond

Weekers verkeert in politieke problemen sinds RTL Nieuws en Brandpunt vorige maand meldden dat Bulgaren op grote schaal fraude pleegden met toeslagen van de Belastingdienst. Weekers verklaarde er niet van op de hoogte te zijn. Ambtenaren beschuldigden hem daarop van liegen. Weekers was wel degelijk op de hoogte gesteld, zeiden zij.

De Bulgaarse zaak bleek slechts het topje van de ijsberg, want Weekers liet afgelopen vrijdag aan de Kamer weten dat fraude met bijvoorbeeld de zorg- en huurtoeslag veel vaker voorkomt. De oppositiepartijen betwijfelen echter zeer of Weekers voldoende tegen de fraude heeft gedaan. Ook is de oppositie woedend over de manier waarop Weekers de Kamer de afgelopen weken heeft geïnformeerd. Lees hier meer over de achtergrond van het debat.