‘Nederlandse vrouwen werken juist heel veel’

Werken Nederlandse vrouwen te weinig? Nee, zegt hoogleraar Kea Tijdens. Vrouwen werken hier juist „ontzettend veel”. In deeltijd.

Nederlandse vrouwen werken ontzettend veel. In de Europese Unie werken alleen Scandinavische vrouwen meer. De discussie die minister Bussemaker (Emancipatie, PvdA) dit weekend ontketende door vrouwen op te roepen zelfstandiger te worden, is dus wel „wat opgeklopt”, zegt hoogleraar Kea Tijdens van het Amsterdams Instituut voor Arbeidsstudies. „In Scandinavië zijn royalere voorzieningen op het gebied van kinderopvang. Maar Nederland is een uniek land omdat we zo veel deeltijdwerkers hebben.”

Waarom is Nederland hier zo uniek in?

„Omdat wij het Akkoord van Wassenaar hebben. In 1982 maakten de bonden afspraken over arbeidstijdverkorting en loonmatiging. Dit zorgde ervoor dat ten eerste de voltijdse werkweek van veertig naar achtendertig uur per week ging. Ten tweede konden werknemers vanaf dat moment steeds vaker bij hun werkgever aangeven dat ze minder uren wilden werken.”

Dat is bijzonder?

„Dat kon voorheen alleen bij een aantal laagbetaalde banen, zoals in de schoonmaak. Nu kon je bij je eigen baas aangeven dat je minder uren wilde werken, ook in hoge functies. Omdat het crisistijd was, maakten veel vrouwen hier gebruik van. Ze wilden blijven werken terwijl ze voor de kinderen zorgden.”

Slechts de helft van de vrouwen is economisch zelfstandig.

„Dat is de consequentie van zo’n grote hoeveelheid deeltijdbanen. Als ze in deeltijd werken, zijn ze minder snel economisch onafhankelijk. Bussemaker doet alsof dit een verschrikkelijk probleem is, maar als vrouwen scheiden, of als hun man overlijdt, blijken ze binnen een jaar meer uren te hebben. Als de nood aan de man komt, kunnen ze snel ‘opplussen’.”

Bij jongeren zijn de man/vrouwverschillen minder groot. Zullen ze op den duur verdwijnen?

„In het aantal vrouwen dat werkt wel, denk ik. Maar in het aantal uren zullen de verschillen blijven. Dat zie je in alle landen. Het ligt er ook aan hoeveel tijdbesparende apparatuur er nog wordt uitgevonden voor in het huishouden. Dat heeft veel invloed op het aantal uren dat vrouwen kunnen werken.”

Blijven vrouwen minder uren werken door gewenning aan de klassieke rolverdeling, of is het de natuur van de vrouw?

„Het heeft wel deels met de natuur van de vrouw te maken. De vrouw heeft de kinderen gedragen, dus ze is meer betrokken bij de opvoeding als de kinderen nog jong zijn. Bij oudere kinderen en in het huishouden is dat verschil kleiner.”

Heeft Nederland deze discussie nodig of gaat het prima zo?

„Ik las gisteren een commentaar dat de uitspraken ook bedoeld kunnen zijn als tegengas voor de boodschap die jarenlang verkondigd is, dat vrouwen meer moeten mantelzorgen. Dat kan. Waarom zou Bussemaker anders met dit verhaal komen?”