Dit moet Weekers vandaag vooral níét doen tijdens het debat

Vanmiddag, om 15.45 uur, begint het belangrijke debat over de grootschalige toeslagfraude door Bulgaren. Staatssecretaris Weekers (VVD) zal zich moeten verantwoorden. Wat moet Weekers vooral níet doen tijdens het debat? De politieke redactie van NRC zette vijf valkuilen op een rij.

Staatssecretaris Weekers moet vandaag tijdens het debat niet jij-bakken en zijn collega's afvallen. ANP/ Phil Nijhuis

Vanmiddag, om 15.45 uur, begint het belangrijke debat over de grootschalige toeslagfraude door Bulgaren. Staatssecretaris van Financiën Frans Weekers (VVD) zal zich moeten verantwoorden, want hij en zijn ambtenaren zouden veel te lang niets aan de fraude hebben gedaan, terwijl ze genoeg signalen kregen. Wat moet Weekers vooral níét doen tijdens het debat? De politieke redactie van NRC zette vandaag vijf valkuilen op een rij.

1. Ambtenaren afvallen

Tussen de staatssecretaris en sommige ambtenaren zit het in deze zaak al niet lekker. Weekers verklaarde zijn onwetendheid over de Bulgaarse fraude in eerste instantie met de mededeling dat zijn ambtenaren hem niet hadden geïnformeerd. Dat leidde intern tot woedende reacties omdat Weekers wel degelijk van de fraude zou weten. Illustratief voor de verhoudingen is dat de kritische opmerkingen van zijn medewerkers naar buiten kwamen. Ook bij de oppositie valt het afschuiven van de verantwoordelijkheid niet goed. Een bewindspersoon is altijd politiek verantwoordelijk.

2. Collega’s afvallen

De ministers Lodewijk Asscher (Sociale Zaken) en Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken) hebben zijdelings met de zaak te maken. Weekers doet er verstandig aan deze twee PvdA-ministers er helemaal buiten te laten. Hij zou er mogelijk de broodnodige goodwill van de coalitiepartner mee verspelen en het beeld versterken dat hij de zaak niet in de hand heeft.

3. Bagatelliseren

Op de ruim 12 miljard euro aan toeslagen die de Belastingdienst jaarlijks uitkeert, zou de omvang van de fraude best kunnen meevallen. Als Weekers dat al denkt, moet hij het niet hardop zeggen. Want dat zou de indruk versterken dat hij de zaak niet ernstig vindt. En impliceert hij dat Kamerleden zich druk maken om niets. Wel kan hij zeggen dat hij de fraude rond toeslagen al twee jaar geleden aankaartte en dat dat in de Tweede Kamer amper tot reacties leidde.

4. Jij-bakken

Weekers heeft de neiging om kritiek van oppositieleden te pareren met een persoonlijke tegenaanval. Zolang je als bewindspersoon stevig zit, heb je die vrijheid. Maar vandaag is het geen goede tactiek. Het zou de vastberadenheid van zijn tegenstanders om hem te beschadigen alleen versterken.

5. Toegeven

Het laatste wat een minister of staatssecretaris doet voordat hij aftreedt, is meestal toegeven dat hij de Kamer verwijtbaar verkeerd heeft geïnformeerd. Dan kan de coalitie hem ook niet meer beschermen. De kern is hier wel het woord ‘verwijtbaar’. Want volledig informeren kan een bewindsman de Kamer nooit, of hij moet álle stukken op zijn ministerie doorsturen.