Angelina Jolie geeft ons haar reden voor het verwijderen van haar borsten

Foto AP / Carlo Allegri

Angelina Jolie heeft haar borsten preventief laten verwijderen. Aanleiding is dat haar kans op borstkanker door artsen werd geschat op 87 procent. Dit maakt de actrice zelf bekend in een ingezonden artikel in
The New York Times om vrouwen aan te sporen zich ook te laten onderzoeken.

My Medical Choice is de kop van het artikel, waarin ze als eerste het verlies van haar moeder aanhaalt die op 56-jarige leeftijd overleed aan borstkanker. Jolie, zelf moeder die betreurt dat haar kinderen hun grootmoeder nooit zullen leren kennen, beschrijft uitgebreid wat haar eigen medische risico’s zijn volgens uitgebreid onderzoek, en waarom dat leidde tot dit ingrijpende besluit.

“I carry a “faulty” gene, BRCA1, which sharply increases my risk of developing breast cancer and ovarian cancer. [...] Once I knew that this was my reality, I decided to be proactive and to minimize the risk as much I could. I made a decision to have a preventive double mastectomy. I started with the breasts, as my risk of breast cancer is higher than my risk of ovarian cancer, and the surgery is more complex. [...] I can tell my children that they don’t need to fear they will lose me to breast cancer.”

Borstkanker is de meest voorkomende kankersoort bij vrouwen, in 22 procent van de gevallen betreft het deze variant. Jolie legt uit dat slechts een fractie van alle gevallen wordt veroorzaakt door een erfelijke genmutatie. Bij vrouwen die net als Jolie een afwijking hebben in het BRCA1-gen is de kans op borstkanker gemiddeld 67 procent en op eierstokkanker 50 procent. Het risico verschilt echter per vrouw.

De ingreep die Jolie besloot te laten uitvoeren was tijdrovend door de complexiteit ervan. Het proces startte begin februari en werd krap drie maanden later voltooid. Haar eigen borsten zijn nu verwijderd en vervangen door implantaten, en haar kans op borstkanker is gedaald naar minder dan vijf procent. Minder vrouw zegt de actrice zich absoluut niet te voelen:

“On a personal note, I do not feel any less of a woman. I feel empowered that I made a strong choice that in no way diminishes my femininity.”

‘Neem controle over risico’s die je kunt verkleinen’

Ze benadrukt in haar verhaal vervolgens de reden voor haar persoonlijke onthulling en openheid; Jolie hoopt dat vrouwen zich realiseren dat ook zij mogelijk ‘onder de schaduw van kanker leven’.

Borstkanker eist jaarlijks 458.000 levens volgens de Wereldgezondheidsorganisatie, met name in landen met lage en middelhoge inkomens. Door genetisch onderzoek kunnen persoonlijke risico’s in kaart worden gebracht, en kan iedere vrouw tijdig beslissen welke maatregelen ze wil nemen. Dergelijk onderzoek zou voor zoveel mogelijk vrouwen beschikbaar moeten zijn, zo beargumenteert Jolie:

“I choose not to keep my story private because there are many women who do not know that they might be living under the shadow of cancer. It is my hope that they, too, will be able to get gene tested, and that if they have a high risk they, too, will know that they have strong options.

Life comes with many challenges. The ones that should not scare us are the ones we can take on and take control of.”

Tussen de 60 en 80 gelijksoortige operaties per jaar in Nederland

Een dubbele huid- en tepelsparende borstverwijdering zoals Jolie heeft ondergaan wordt in Nederland jaarlijks zo tussen de zestig en tachtig keer uitgevoerd, schat Hester Oldenburg, een in borstkanker gespecialiseerde chirurg in het Antoni van Leeuwenhoek (AvL) ziekenhuis in Amsterdam vandaag in NRC Handelsblad. Oldenburg over deze ingreep:

“Jolie beschrijft in haar brief een drietrapsingreep die drie maanden duurde. Wij doen zo’n huid- en tepelsparende operatie liefst in een keer. De operatie duurt drie uur, voor twee borsten. Het is een grote ingreep en een groot verlies. Hoe mooi we de nieuwe borst ook kunnen maken, het blijft een protheseborst. Een gespaarde tepel is bijvoorbeeld louter cosmetisch. Er is geen gevoel meer, want alle zenuwen zijn weggenomen.”

Steunbetuigingen en discussies naar aanleiding van artikel Jolie

De Borstkankervereniging Nederland noemt de eerlijkheid en openheid van de actrice tegenover de NOS ‘mooi en belangrijk’. Dit helpt volgens de vereniging bewustzijn te kweken voor erfelijke aanleg voor borst- en eierstokkanker. Ook op Twitter zijn veel mensen te vinden die Jolie prijzen voor haar openbaringen:

Twitter avatar H_Combs Holly Marie Combs Angelina Jolie has always been a badass but has never stood more brave and beautiful than tonight. Call your Dr tomorrow lady friends.
Twitter avatar ElizabethBanks Elizabeth Banks Much respect & for sharing in classy way: Angelina Jolie on why she had a double mastectomy & how it can save lives: http://t.co/UNAdDAPgsi
Twitter avatar seansmiler seansmiler No matter what you think of Angelina #Jolie you have to admit that must have been a tough decision #mastectomy

‘Het is de vraag of artsen in VS hier blij mee zijn’

Jolie is er tegelijkertijd in geslaagd om discussies op gang te brengen. NRC-columniste Margriet Oostveen betwijfelt vanochtend op Twitter of Amerikaanse artsen hier blij mee zullen zijn, met diverse reacties als gevolg:

Twitter avatar Oostveenm Margriet Oostveen Artsen in VS maken zich al jaren zorgen over hype van preventief borstverwijderen. Vaak onnodig.
Dus of ze blij zijn met Angelina?
Twitter avatar BeaSpek Bea Spek @Oostveenm preventief borsten verwijderen als je erfelijk belast bent zou ik niet geen hype durven noemen.
Twitter avatar thomasacda Thomas Acda @BeaSpek @Oostveenm precies. En hier was sprake van 87 procent kans op kanker.