Verkiezingen Iran krijgen nu echt allure

In Iran willen een protegé van Ahmadinejad en oud-president Rafsanjani meedoen aan interessante presidentsverkiezingen.

Former President Akbar Hashemi Rafsanjani waves to media as he registers his candidacy for the upcoming presidential election, at the election headquarters of the interior ministry in Tehran, Iran, Saturday, May 11, 2013. Iranian election authorities say several new high-profile politicians including hardliners, reformists, and allies of outgoing President Mahmoud Ahmadinejad have registered for the June 14 presidential elections. The campaign is taking shape as open season on Ahmadinejad's legacy and his combative style that bolstered his stature among supporters but alarmed critics. Ahmadinejad is barred by law from seeking a third term due to term limits under Iran's constitution. (AP Photo/Ebrahim Noroozi) AP

In de laatste minuut van een vijfdaagse inschrijvingsperiode, en onder luid gejuich van aanhangers, betraden zaterdag Irans twee meest controversiële politici het ministerie van Binnenlandse Zaken om zich op te geven als kandidaat voor de presidentsverkiezingen van 14 juni.

Door een deur aan de linkerkant van de ontvangsthal stapte ex-president Ali Akbar Rafsanjani, kwiek voor zijn 78 jaar, met zijn gevolg de zaal in. Aan de rechterkant van de hal kwam vrijwel tegelijk Esfandiar Rahim Mashaei binnen, vergezeld door zijn politieke beschermheer, president Mahmoud Ahmadinejad.

Hun inschrijving is de nieuwste ontwikkeling in de aanloop na de verkiezingen, die een steeds spannender politiek drama worden. Of de twee mannen daadwerkelijk mogen deelnemen hangt af van de conservatieve raad van de hoeders van de grondwet, die bepaalt wie ‘geschikt’ is als presidentskandidaat. Die beslissing moet op 23 mei genomen zijn.

Beide kandidaten worden gehaat door het Iraanse politieke establishment, een mix van geestelijken en commandanten die de rechtsprekende macht, de veiligheidsdiensten en het parlement controleren. Ze zijn tegen Rafsanjani omdat hij hervormingen bepleit en hen openlijk beschuldigt van het monopoliseren van de macht. Ze verachten Mashaei om zijn liberale ideeën over de islam. Zo ziet hij ruimte voor individuele relaties met god, zonder bemiddelende rol van de geestelijkheid.

De afgelopen weken is zowel Rafsanjani als Mashaei in staatsmedia aangeraden zich niet in te schrijven. „Het is duidelijk dat ze niet door de ballotage van de hoeders komen”, schreef de krant Kayhan donderdag. „Het volk wil jullie niet.”

De mannen zijn tegenstanders van elkaar. Toen Ahmadinejad Rafsanjani bij de verkiezingen in 2005 versloeg, was Mashaei zijn spindokter, die de geestelijke Rafsanjani wegzette als één van Irans rijkste mannen. Rafsanjani beticht de regering van Ahmadinejad van amateurisme. Hij geeft de president de schuld van alle economische problemen.

Buiten het ministerie van Binnenlandse Zaken stond zaterdag oproerpolitie. Honderden omstanders schreeuwden leuzen voor en tegen Rafsanjani en Mashaei. Binnen ontstonden schermutselingen tussen journalisten, waarvan velen in Iran partijdig zijn.

Ahmadinejads entourage bezette de perszaal, waardoor Rafsanjani niet kon spreken. Daar maakte de president duidelijk dat hij Mashaei, wiens dochter met de zoon van Ahmadinejad is getrouwd, door dik en dun gaat steunen. „Ahmadinejad is Mashaei en Mashaei is Ahmadinejad” zei Ahmadinejad. Fotografen buitelden over elkaar heen, omstanders raakten geagiteerd door het vele duw- en trekwerk. Mashaei stond op het podium met een in de inkt gedoopte vinger in de lucht, het bewijs dat hij zich had ingeschreven.

Andere kandidaten, voornamelijk vertegenwoordigers van de gevestigde macht, schreven zich ook in. Onder hen de burgemeester van Teheran, Mohammad-Bagher Qalibaf en de buitenlandadviseur van opperste leider Khamenei, Ali Akbar Velayati. Nucleair onderhandelaar Saeed Jalili was ook onder de meer dan 600 personen die zich hebben ingeschreven, net als 12 vrouwen.

Voor de gewone Iraniër betekent de inschrijving van Rafsanjani en Mashaei dat er mogelijk iets te kiezen valt. Na de onrust van 2009, toen miljoenen de straat opgingen om te protesteren tegen de herverkiezing van president Ahmadinejad, is er een deken van depressie over het land gevallen, en veel mensen hebben zich van de politiek afgekeerd.

„Maar deze twee mannen kunnen het opnemen tegen het establishment”, zegt Ayise, een boekhoudster, die in 2009 protesteerde tegen Ahmadinejad en als velen van straat werd geslagen. „Ik stem op hen om wraak te nemen op onze leiders.”