Stabiele burgerregering lijkt nabij in Pakistan

Zakenman Nawaz Sharif wordt na een klinkende verkiezingszege premier van Pakistan. Ruim tien jaar terug werd hij nog door militairen afgezet.

Na de historische en gewelddadige verkiezingen van zaterdag lijkt Pakistan voor het eerst in decennia een krachtdadige burgerregering te krijgen.

De verkiezingen werden gewonnen door de PML-N van Nawaz Sharif, die in de jaren negentig twee keer eerder kort premier was, zonder veel sporen na te laten. Hij begon zondagavond, nog vóór de officiële verkiezingsuitslag, met de vorming van zijn kabinet. Pakistaanse analisten hebben ditmaal hogere verwachtingen van Sharif.

Met 120 doden bij de campagne en 17 op de verkiezingsdag door aanslagen van de Talibaan, die democratie beschouwen als een systeem van ongelovigen, waren het de gewelddadigste verkiezingen uit de Pakistaanse geschiedenis. Toch trok ruim 60 procent van de 86 miljoen kiezers naar het stemlokaal, veel meer dan in 2008, toen minder dan 40 procent dat deed. Het was voor het eerst dat de stembusgang de overgang markeerde tussen twee democratische regeringen. Gedurende ruim de helft van Pakistans 65 jarige bestaan maakten militairen de dienst uit.

Gevreesd werd dat de verkiezingen een nek-aan-nek-race zouden worden tussen de hervormingsgezinde PTI van cricketlegende Imran Khan en Nawaz Sharifs PML-N, die elkaar uitsloten als coalitiepartner. Dat zou geleid hebben tot een zwakke regering. Maar nu Imran Khans PTI teleurstellend heeft gepresteerd, en zelfs niet meer zetels lijkt te zullen halen dan de Pakistaanse Volkspartij van de familie Bhutto, die tijdens haar vijfjarige regeertermijn nauwelijks iets klaarspeelde, kan Sharif een stabiele regering vormen met enkele kleine partijen waarmee hij al in de campagne samenwerkte.

Pakistan is onmisbaar voor vrede en economische ontwikkeling in het opkomende Zuid-Azië. Zo speelt het land, dat over kernwapens beschikt, een belangrijke rol bij de terugtrekking van westerse troepen uit Afghanistan in 2014. De Afghaanse Talibaan, geholpen door etnische en ideologische broeders aan de Pakistaanse kant van de grens, hebben schuilplaatsen en bases in Pakistan. Pakistan vormt ook een schakel in de verbinding van de Centraal Aziatische olie- en gasvelden met de Arabische Zee en de groeimarkten van Azië.

De zakenman Nawaz Sharif, die in 1999 werd afgezet door generaal Pervez Musharraf en acht jaar in ballingschap leefde, heeft zich ten doel gesteld de economie te hervormen, de stroomuitval van soms wel tien uur per dag aan te pakken en door onderhandelingen een einde te maken aan het geweld van de Pakistaanse Talibaan. In een interview met een Indiase nieuwszender zei hij verder te willen gaan met de veelbelovende vredesonderhandelingen met India over onder meer Kashmir. Ook zei hij dat Pakistaans grondgebied niet meer gebruikt mag worden voor terroristische acties tegen India. Premier Manmohan Singh was de eerste buitenlandse leider die Sharif belde om hem te feliciteren. Hij nodigde hem uit naar Delhi te komen en de vredesbesprekingen voort te zetten.

In Afghanistan werd al voor de verkiezingen gehoopt op een overwinning van Sharif. „Sharif is een gelouterd man. Hij heeft veel doorstaan en wij geloven dat hij daardoor in staat is verder te kijken dan zijn eigen belang”, zei een hoge Afghaanse functionaris van Buitenlandse Zaken die deel uitmaakt van het Afghaans-Pakistaanse onderhandelingsteam vorige week in Kabul tegen deze krant. Afghanistan en het Westen beschuldigen Pakistan van steun aan de Afghaanse Talibaan, wat door voorgaande regeringen categorisch werd ontkend.

Een belangrijke, maar explosieve kwestie is de relatie met de Verenigde Staten. „Die is noodzakelijk¨, zei Sharif toen de BBC hem vroeg of hij de cruciale Pakistaanse steun aan de Amerikaanse strijd tegen het terrorisme zou staken. De VS voeren drone-aanvallen uit op militanten in de Pakistaanse stammengebieden. Dat werd tot nog toe stilzwijgend toegestaan door het leger en de regering. Maar inmiddels zijn al bijna duizend burgerslachtoffers gevallen en is er nauwelijks nog een Pakistaan te vinden die deze schending van de soevereiniteit verdraagt.

Tegelijk beseft Sharif dat een breuk met de VS niet mogelijk is. Dat zou leiden tot grote animositeit met het machtige leger. Bovendien kan zijn land niet zonder de jaarlijkse 1,4 miljard dollar Amerikaanse steun en heeft het de VS nodig bij het verkrijgen van internationale leningen.

Imran Khans PTI behaalde wel een zege in de provincie Khyber Pakhtunkhwa, waarvan Peshawar de hoofdstad is. De PTI kan er waarschijnlijk in haar eentje regeren. Van de vier Pakistaanse provincies heeft Khyber Pakhtunkhwa het meest te lijden onder de Talibaan.