Ooit afgezet, nu winnaar

Pakistan koos voor het eerst een opvolger van een democratische regering De winnaar is oud-premier Sharif Hij wil praten met de Taliban

Supporters of former Pakistani prime minister and head of the Pakistan Muslim League-N (PML-N), Nawaz Sharif celebrate the victory of their party a day after landmark general elections, in Lahore on May 12, 2013. Former Pakistani leader Nawaz Sharif appealed for cross-party support to help rebuild the nuclear-armed but economically crippled nation after winning historic elections that defied Taliban violence. AFP PHOTO / ARIF ALI AFP

correspondent India & Pakistan

. Het is feest bij Arif Yousaf. Bezoekers krijgen bloemenkransen omgehangen en de ontvangstkamer zit vol opgewonden mannen. Voor de poort staan bewakers met kalasjnikovs, breed lachend. Het fouilleren nemen ze deze middag niet zo serieus, want hun baas, een leider van de hervormingsgezinde PTI, is verkozen tot het provinciale parlement. Dat moet gevierd, ook al plegen hier in Peshawar, de hoofdstad van de gewelddadige provincie Khyber Pakhtunkhwa de Taliban geregeld aanslagen.

Zaterdag ging Pakistan naar de stembus, om een nationaal parlement en de politiek machtige provinciale parlementen te kiezen. Dat waren historische verkiezingen. Voor het eerst in de 65-jarige geschiedenis van het land werd de macht via democratische verkiezingen overgedragen aan een volgende regering. Tijdens meer dan de helft van de geschiedenis van het land maakten generaals de dienst uit.

De verkiezingen waren tegelijk een overwinning op het islamitische extremisme. De Pakistaanse Taliban, een verzameling door Al-Qaeda geïnspireerde strijdgroepen, beschouwen de democratie als ‘een systeem van ongelovigen’. Met 120 doden onder kandidaten en partijwerkers maakten zij de verkiezingscampagne tot de gewelddadigste die Pakistan ooit zag. Een dag voor de verkiezing werd oud-premier Yousaf Gilani’s zoon, een parlementskandidaat, door schietende mannen ontvoerd. Op de verkiezingsdag zelf vielen 17 doden. Maar van de 86 miljoen geregistreerde kiezers trok ruim 60 procent toch naar de stemlokalen. In 2008 was de opkomst (na aftrek van valse stemmen) 37 procent. Volgens de Free and Fair Elections Network, een bundeling van Pakistaanse organisaties die 41 duizend waarnemers inzette, werd dit keer weinig gefraudeerd wegens het verbeterde kiessysteem.

De verkiezingen voor het nationale parlement werden gewonnen door de gematigd rechtse partij van PML-N van zakenman Nawaz Sharif, die al twee keer eerder korte tijd premier was. Op nationaal niveau loste de PTI van cricketlegende Imran Khan, de hooggespannen verwachtingen niet in. Khan, die Pakistan in 1992 zijn enige cricket-wereldbeker bezorgde en in het ziekenhuis ligt wegens een metersdiepe val tijdens een manifestatie, mikte op een overwinning die hem regeringsmacht zou geven zonder coalitiepartners. Alleen zo zouden de corruptie, het geweld, de economische crisis, de stroomtekorten en andere ingrijpende problemen kunnen worden aangepakt. Maar hij haalde één zetel minder dan de verguisde Pakistaanse Volkspartij van de familie Bhutto, die 5 jaar regeerde zonder veel klaar te spelen.

Sharif kan nu gaan regeren met enkele kleinere partijen waarmee hij tijdens de campagne al samenwerkte. Hij zal naar verwachting weinig moeite hebben de verdeelde oppositie te weerstaan. Tijdens zijn eerste premierschap werd hij beschuldigd van corruptie, maar nu wordt hij beschouwd als een gelouterd man. In 1999 werd hij door generaal Pervez Musharraf afgezet nadat hij probeerde de generaals in het gareel te krijgen. Tijdens zijn 8 jaar durende ballingschap in Saoedi-Arabië ontwikkelde hij ideeën over het herstellen van de economie en het vertrouwen in de politiek.

Net als Imran Khan wil Nawaz Sharif onderhandelen met de Pakistaanse Taliban om een einde te maken aan het geweld. Ook verkondigde hij de militaire samenwerking met de Verenigde Staten te zullen stoppen, omdat die radicalisering in de hand werkt. De Amerikanen gebruiken drones op Pakistaans grondgebied om terroristen uit te schakelen, waarbij ook burgerslachtoffers vallen. Sharif heeft niet precies gezegd hoe ver hij precies wil gaan in het verbreken van de banden met de Amerikanen. Als zakenman beseft hij waarschijnlijk dat zijn land niet zonder de 1,4 miljard dollar aan hulp kan, die het jaarlijks van Amerika krijgt.

Realisme is het enige wat Pakistan van nog meer ellende kan redden, zegt Arif Yousaf, de net verkozen provinciale parlementariër van de PTI. Als Kyber Pakhtunkhwa een PTI-regering krijgt, wil hij meteen onderhandelen met de extremisten in zijn provincie, vertelt hij. Maar nog altijd bepaalt het leger het optreden tegen de Taliban.

Hetzelfde geldt voor de buitenlandse betrekkingen, zoals de relatie met de VS. Wie daaraan tornt, riskeert ingrijpen door de militairen. Ook Yousafs partijleider verkondigde de samenwerking met de VS te zullen stoppen, maar de vraag is of het zo ver komt. “Voor ons geldt: als de drone-aanvallen stoppen, dan doen we niet moeilijk over andere militaire samenwerking met de VS”, zegt Yousaf. “En zoals u weet is meneer Sharif hierin gematigder dan wij.”