Interview Jullie systeem is lek

Veel Bulgaren die frauderen met toeslagen in Nederland, komen uit dorpen in de omgeving van Shumen, een middelgrote stad in het heuvelachtige noordoosten van Bulgarije. De rechtbank van het arrondissement Shumen is belast met het onderzoek. Aanklager Orlin Kuzdov wil de Nederlandse staat met zijn royale sociale stelsel niet naïef noemen, maar een Bulgaarse uitdrukking is volgens hem goed van toepassing. „Wij zeggen hier: de gek is niet degene die eet, maar hij die het hem toedient.” Het Nederlands systeem, zegt hij, „is fijn, maar het is gemaakt voor jullie. Ons systeem is gemaakt voor mensen die wij kennen.”

Waar draait uw onderzoek om?

„Om Assen Z. en Alien D. uit Ivanski, die mensen uit hun dorp verzamelden, 25 in totaal. Een van de twee heeft een neef in Nederland die vloeiend Nederlands spreekt. Ze noemen hem ‘de advocaat’. Er is ook nog een assistent, van oorsprong een Turk, maar met een Nederlands paspoort. Hij is al 23 jaar in Nederland. Deze vier brengen mensen naar Nederland.

We kennen jullie sociale stelsel niet goed, maar tot nu toe nemen we aan dat wat ze in Nederland doen in beginsel legaal is. Jullie systeem is genereus en toegankelijk. Nadat ze alle pasjes hebben ontvangen, nemen ze die in beslag. En vervolgens nemen Assen en Alien iedere maand geld op. Dit is een legaal lek in jullie systeem.”

Wat is dan het mogelijke misdrijf?

„Het gebruik van een betaalmiddel door een tweede persoon zonder dat de rechthebbende daar vanaf weet. Volgens onze strafwet, clausule 249.1, is dat een misdrijf waar minimaal twee en maximaal acht jaar celstraf op staat. Parallel hieraan loopt een onderzoek naar fraude. Deze 25 mensen zijn misleid.

Voordat we verder iets kunnen doen moeten we van de Nederlandse kant weten of ze het geld op legale wijze verkregen. Dat lijkt te goed en te gemakkelijk om waar te zijn, maar dat is hoe het is.”

Wanneer is dat verzoek om informatie gedaan?

„We hebben op 7 mei onze vragen gefaxt. We hebben die informatie dringend nodig om het onderzoek te kunnen starten.”

Op 7 mei pas?

„Het onderzoek gaat nogal langzaam. Het is lastig deze mensen te ondervragen. Ze zijn erg laag opgeleid, kunnen zich moeilijk uitdrukken. Dat is typerend voor dit soort mensen. Ik wil ze niet beledigen, we doen in Bulgarije wel pogingen ze op te leiden, maar de meesten kunnen niet lezen of schrijven.”

Worden bewust analfabeten gekozen?

„Ja, dat is duidelijk. Die zijn het makkelijkst te manipuleren. Ze komen met een Bulgaars identiteitsbewijs. En jullie zullen wel denken dat alle Bulgaren zo zijn. Maar we hebben het over een risicogroep van 300.000 tot 400.000 mensen.”

Waar baseert u dat aantal op?

„Ik heb het over Roma. Ik zeg niet dat ze allemaal zo zijn. Sommige werken eerlijk, leiden een beschaafd leven.”

U wilt zeggen: dit is geen Bulgaars, maar een Roma-probleem?

„Dat is de groep die het meest buiten de maatschappij staat. We willen ze socialiseren, maar dat lukt alleen als beide partijen daaraan meewerken.”

Ziet u ze als slachtoffers?

„Doordat ze niet opgeleid zijn kun je ze als slachtoffers zien. Mensen van andere etnische groepen maken misbruik van hen. In dit geval zijn de organisatoren ook Roma, maar Roma die een beetje boven de rest staan. ”