Het rauwe leven van de dakloze straatvegers

De OnplaatsbarenNed. 2, 23.00 - 00.00 uur

„Ik vind deze wereld zo gemeen. Ik ga geen kinderen nemen. Dat doe ik ze niet aan”. Een man met een wilde haardos en een lange baard praat in zichzelf, terwijl hij over straat slentert met een vuilniszak in zijn hand. Het is de 40-jarige Spijker, een van de hoofdpersonen in de documentaire De Onplaatsbaren (IKON). Documentairemaker René Hazekamp volgde twee jaar lang een aantal verslaafden die werken voor het Rotterdamse bedrijf Jobs-Score, een uitzendbureau voor daklozen. Voor een paar euro per dag pikken zij vuil van straat.

De straatvegers, werkend in rode overalls, zijn de ‘onplaatsbaren’ van de samenleving: ze worden nergens meer aangenomen, overnachten bij het Leger des Heils, kampen met drank- en drugsverslavingen. „Dit is het enige adres die mij nog wil hebben”, zegt een van hen over zijn werk bij Jobs-Score.

Hazekamp registreert zijn hoofdpersonen als een ‘fly on the wall’: zonder uitleg te geven over hun achtergrond, brengt hij de rauwheid van het leven op straat in beeld. Hoe de straatvegers weggegooide sigaretten verzamelen, de tabak eruit halen en er een nieuwe sigaret van draaien. Hoe ze plastic flessen uit het water vissen voor statiegeld. Hoe ze verlangen naar een „verdovend” flesje bier. De stemming in de documentaire verspringt telkens van voorzichtig optimistisch naar uiterst deprimerend. De conclusie volgens straatveger Spijker: „Niemand vaart wel zonder geluk”.