Het nieuwste wapen tegen malaria is een bacterie

redacteur biologie

Een bacterie kan malariaparasieten verdrijven uit hele populaties malariamuggen. Dat schrijven onderzoekers onder leiding van Zhiyong Xi van de Michigan State University. Zij slaagden er als eersten in een bacteriestam te vinden die malariamuggen aan hun nageslacht doorgeven. Hun resultaten, die gelden als een doorbraak, stonden vrijdag in tijdschrift Science.

Bacteriesoort Wolbachia maakt op indirecte wijze korte metten met de parasiet die bij mensen malaria veroorzaakt. De bacterie-infectie roept in de mug een afweerreactie op die de bacterie zelf vrijwel ongemoeid laat, maar wel de malariaparasieten aanpakt. Ieder jaar krijgen wereldwijd ruim tweehonderd miljoen mensen malaria.

De onderzoekers isoleerden de bacteriestam (van de soort Wolbachia) uit een Aziatische tijgermug (Aedes albopictus) die zij in Texas vingen. Vervolgens injecteerden ze die in een bevrucht eitje van de malariamug Anopheles stephensi, in het Midden-Oosten en Zuidoost-Azië de belangrijkste malariaverspreider.

In andere insectensoorten nestelt een Wolbachia-infectie zich in de eicellen en erven de bacteriën via de vrouwelijke lijn over op het nageslacht. Maar bij de malariamuggenfamilie Anopheles leek het ondanks vele eerdere pogingen niet mogelijk de bacterie-infectie blijvend in de mug te houden.

Maar nu heeft het team van Xi een Wolbachia-stam gevonden die dat wel doet, en hoe. De bacterie erfde tot dusver tot in de 34ste generatie laboratoriummuggen over, en de infectie kon zich makkelijk in niet besmette laboratoriumpopulaties uitbreiden. Als er een besmet vrouwtje tussen vijftig onbesmette vrouwtjes werd gezet, bleek na acht generaties 100 procent van de muggen in de kooi blijvend besmet met Wolbachia. Dat geeft hoop dat deze bacterie-infectie zich ook in het veld in muggenpopulaties kan verspreiden.

Het speeksel van met Wolbachia geïnfecteerde muggen bevatte bijna een kwart minder malariaparasieten dan dat van onbehandelde muggen. Daardoor wordt de kans dat zo’n mug malaria overbrengt drastisch verminderd.

Twee jaar geleden werd er in Australië al een succesvolle veldproef gedaan om de door muggen overgebrachte virusziekte dengue, ook bekend als knokkelkoorts, in te dammen. Toen ging het om een Wolbachia-besmetting bij muggensoort Aedes aegypti.