Heldrings palet was breder dan dat van Aron

Over de verhouding tussen columnist J.L. Heldring en de Franse socioloog en journalist Raymond Aron (NRC Handelsblad, 4 mei) het volgende. Onjuiste beeldvervorming over hemzelf, laat staan verheerlijking van zijn persoon wenste Heldring te voorkomen.

In dat opzicht was hij even secuur als het door hem bewonderde Franse voorbeeld. Naar aanleiding van een korte ingezonden bijdrage van mij in Elsevier Magazine enkele weken voor zijn dood bekritiseerde ik de uitspraken van sommigen die hem op een lijn stelden met Raymond Aron.

Daarop kreeg ik van Heldring een telefoontje waarin hij zijn instemming betuigde.

Hij was, een van de titels van zijn gebundelde artikelen citerend, een dilettant: iemand die uit liefhebberij of persoonlijke interesse zich uitspreekt over bepaalde zaken, zo vertelde hij. Aron zag zich daarentegen op de eerste plaats als filosoof. Hij had tijdens de Koude Oorlog, tegen de opvatting in van de toenmalige Parijse intelligentsia, een bewuste keuze gemaakt voor het westerse maatschappijmodel.

Zijn journalistieke activiteiten waren daar uitvloeisel van. Dat métier ging hem bijzonder goed af. Hoe hij zich moest opstellen, werd hem in zijn leerjaren duidelijk toen hij in het interbellum eens de gelegenheid had tegenover een Franse minister een fraai exposé af te steken over het dreigende oorlogsgevaar vanuit Duitsland.

Waarop die minister vroeg: wat zou u doen? Aron stond met zijn mond vol tanden. Hij trok daaruit de les dat hij zich voortaan zou verplaatsen in de positie van de verantwoord handelende politicus.

Daarbij kwam hij tot het inzicht dat politiek en moraal niet samenvallen. Hier ligt een overeenkomst met Heldrings werk. Maar terwijl Aron zich strikt bepaalde tot politieke ontwikkelingen, was het palet van Heldring veel ruimer.

Wat hen bond was de glasheldere, onopgesmukte stijl en het besef wat politiek is en wat daarbij op het spel staat.

Paul van Velthoven

Auteur van Raymond Aron, het verantwoorde engagement.