Column

Gordijnen van taal

Johnny en Quinten in ‘Project P: Stop het Pesten’.

Het Achtuurjournaal (NOS) opende zondag met een geheim rapport over de onbereikbaarheid van alarmnummer 112, opgesteld door het Agentschap Telecom en de Inspectie Veiligheid en Justitie.

Een woordvoerder van minister Opstelten (VVD) stelde op Twitter dat een al die middag naar alle redacties gestuurd rapport moeilijk „geheim” kon worden genoemd. Waarop verslaggever Henrik-Willem Hofs de tegenvraag opwierp of ze het ook verzonden zouden hebben, als de NOS het niet al in bezit had.

Woorden, woorden, woorden. Een citaat uit het rapport introduceerde wat mij betreft twee nieuwe: „Er is onduidelijkheid over het eigenaarschap en verantwoordelijkheidschap voor 112.” Het eerste is een foute vertaling van het modieuze Engelse woord ownership dat gewoon ‘eigendom’ betekent, het tweede compliceert verantwoordelijkheid onnodig. Als je het googlet, krijg je de vraag: „Bedoelt u verantwoordelijkheid schap?” (Moerdijkrapport).

Met gordijnen van taal kun je veel verhullen. Zo had de doorgaans mooi helder Nederlands sprekende kritische PvdA-jurist Sander Terphuis vrijdag in Pauw & Witteman (VARA) onnavolgbare zinnen nodig om uit te leggen waarom hij zich niet langer zou verzetten tegen de strafbaarstelling van illegale vreemdelingen. De volgende dag schreef hij op zijn blog: „Ik betreur het zeer dat sommige uitspraken van mij tijdens de uitzending ongelukkig waren en tot verwarring leidden.”

Toen asielzoeker Ahmad Qeleich Khany, als lid van het Iraanse visueel gehandicapte worstelaarsteam in Nederland achtergebleven, bij zijn naturalisatie een Nederlandse naam zocht, moest hij er van de wet een kiezen die nog niet bestond. En dat bleek Terphuis, ook tot zijn verbazing: een schitterend neologisme.

Het draaide het hele weekeinde een beetje om de PvdA. Eva Jinek was in haar zondagochtendprogramma (WNL) een van de weinigen die openlijk het Moederdagpleidooi van minister Jet Bussemaker (Emancipatie), voor minder schuldgevoel van werkende vrouwen, ondersteunde.

In een sterke reportage legde Nieuwsuur (NOS/NTR) zaterdag bloot hoe krampachtig Rotterdamse PvdA-bestuurders reageren op een klokkenluider die wantoestanden in Turkse internaten aan de orde stelde. Duidelijk is de taal van hun woordvoerders wel: „Wij willen op geen enkele manier een reactie geven” (namens wethouder Hamit Karakus) en „Wij praten met niemand” (namens voorzitter Seyit Yeyden van deelgemeente Feijenoord).