Betalen om te slagen voor je examen

De opkomst van particuliere examentrainingen in het middelbaar onderwijs past bij een ontwikkeling waartoe ook de opmerkelijke groei van de particuliere huiswerkbegeleiding, de vakbijlessen en de bijspijkerkampen voor de puber met schooldetentie en diplomaplicht behoren.

Schooluitval is niet langer acceptabel, ongeschoold werk verdwijnt in hoog tempo en uitkeringen zijn geen optie meer. Banen zijn sowieso schaars, economische zekerheden nemen af. Nederland profileert zich steeds meer als kenniseconomie en daarin is een hogere opleiding bijna verplicht. Hbo en wo worden dan ook steeds drukker bezocht.

Op de middelbare scholen is de competitiedrift dan ook zo ongeveer fysiek voelbaar. Leraren worden mede beoordeeld op het gemiddelde eindcijfer van hun klassen. Scholen concurreren onderling scherper op de markt van toekomstige leerlingen. Inspectierapporten, examenresultaten en gemiddelde eindniveaus zijn op internet te raadplegen. Ouders zien de keuze voor de juiste school steeds vaker als investeringsbeslissing: hun kinderen móéten slagen en hun ouders maatschappelijk ten minste evenaren.

Huiswerktraining is uitbesteding van een klus die ouders voorheen vaak zelf opknapten. De druk op scholieren is groot en neemt nog toe. Intussen zijn de exameneisen verscherpt en het compenseren van onvoldoendes is beperkt. In het voorheen egalitaire Nederland wordt nu toponderwijs voor excellente leerlingen toegejuicht.

In dat kader past het record van 28.000 eindexamenleerlingen die zich in mei met weekendlange stoomcursussen tegen marktprijzen laten bijscholen. Lesstof. opgedaan in jaren, wordt in een enkel dagdeel gecomprimeerd – de scholieren krijgen aan het eind een kans-op-succes-evaluatie. Plus, afhankelijk van het examenbedrijf, het licht ironische ‘I Love Stappenplan’-T-shirt.

Dat scholen aanhaken bij dit succes, door de commerciële trainingen tegen lagere tarieven ook binnen school aan te bieden, is een natuurlijke ontwikkeling. Scholen verliezen kennelijk marktaandeel, verdedigen, terecht, een lagere drempel tot het onderwijs en compenseren zo ook eigen tekorten. Tegelijk is het onderwijsprivatisering via de achterdeur. Met betaalde scholierenondersteuning voor de leerling die daar behoefte aan heeft, lijkt een vorm van schoolgeld terug. Dat hoeft niet slecht te zijn – zeker niet als het wat oplevert. Het profijtbeginsel is een positieve drijvende kracht, dat geldt ook in het onderwijs. Daar passen offers, ook financiële. Aan scholen de uitdaging om te leren van de particuliere competitie – en over te nemen wat bruikbaar is.