Waarom naties de meest vrije zijn naakte

Hoe minder kleren de vrouw draagt, hoe vrijer haar land is, betoogt Rodaan al Galidi.

Protest in Sao Paulo, Brazilië, afgelopen april. Foto AFP

Op 3 mei trok de Duitse toneelspeelster Minja Koski tijdens het Internationale Theaterfestival in Bagdad al haar kleren uit. Naakt stond ze op het podium. Dat was nooit eerder in de geschiedenis van het land gebeurd.

De scène van de 55-jarige actrice was niet erotisch bedoeld. Ze was een oproep aan de Westerse vrouw om terug te keren naar het vrouwelijke; naar haar leven als vrouw en als mens; om zich af te keren van de drukte om haar heen en terug te komen bij zichzelf.

Het Nationale Theater in Bagdad, het grootste theater in Irak, zag in de naaktscène een oproep aan het ministerie van Cultuur om zich uit te spreken over publiekelijke naaktheid. Alleen, tegen een Duitse vrouw kunnen de autoriteiten weinig ondernemen. Daarom zeiden ze te onderzoeken wie er verantwoordelijk was voor de blootheid – om diegene(n) vervolgens te kunnen straffen.

De directie van het Nationaal Theater maakte daarop bekend dat de dvd die de Duitse groep had opgestuurd, zeker geen naaktscène bevatte. Ze had volgens eigen zeggen goed gecontroleerd of er naaktheid in voorkwam. En dat niet alleen, op basis van de dvd leek de voorstelling geschikt voor het Iraakse publiek.

De fundamentalistische islamieten lieten hard weten wat ze ervan vonden.

Ook op internet bleven reacties niet uit. Acteurs en actrices uitten hun zorgen; hun werk zou in de toekomst worden bemoeilijkt. Regisseur Haytham Abdulrezak wees op een ander aspect. Zijn toneelstuk De dood van het oord, waarin hij de Fransen aanvalt omdat ze de burka en de hoofddoek hebben verboden, was niet alleen in Parijs uitgevoerd, het was daar ook met genot bekeken en met groot begrip gerecenseerd. Abdelrezak had in alle vrijheid en zonder problemen een omstreden thema kunnen aanroeren, en vond dat dat in Irak ook het geval moest zijn.

De Iraakse actrice Alla Hoessein schreef op het web dat de naaktscène absoluut niet erotisch of seksueel getint was, maar dat de Iraakse regering wil dat het Iraakse theater een baard laat staan.

De lawine die begon met de kleren van Duitse actrice, wordt vanaf 3 mei steeds groter. Vele Iraakse acteurs maken zich inmiddels zorgen of het internationale theaterfestival de komende jaren wel door mag gaan.

Overigens bleef het publiek tijdens de omstreden scène stil zitten kijken. Na afloop gaven ze een lange, staande ovatie. Dat zorgt voor grappen op internet; dat het publiek het toneelstuk geweldig vond, maar het gebouw zelf niet, bijvoorbeeld.

Op sommige sites spreekt men van hoop voor Irak. Als een Duitse vrouw er naakt kan zijn in het Nationale Theater, kan een Franse vrouw misschien binnenkort in de Tigris zwemmen of een Italiaanse schone in de Eufraat. De mooiste reactie kwam van een jongen via Facebook: „Nu pas ben ik trots op Bagdad, want Duitse vrouwen kunnen er naakt zijn. Jaaa!”

De Duitse actrice is niet de enige die haar naaktheid inzet. Ook vrouwen uit het Midden-Oosten gebruiken hun lichaam als een oproep voor de vrijheid van vrouwen. De Tunesische Amina is een van hen. In maart publiceerde ze naaktfoto’s van zichzelf op internet, ze had er met letters op geschreven: ‘Mijn lichaam is van mij’.

Nadat ze met de dood was bedreigd door islamitische extremisten, verscheen ze vorige week woensdag op de Dag van de Arbeid ineens in de hoofdstad van Tunesië. Dit keer had ze haar haren blond geverfd. Amina maakte bekend dat ze door haar oom en zijn zoon was opgesloten, geslagen en dat ze was gedwongen kalmeringstabletten in te nemen tot ze kon ontsnappen.

Zelf denk ik dat hoe minder kleren de vrouw draagt, hoe meer vrijheid het land heeft. Daarom zijn naakte naties de meest vrije. De bikini kon nooit een visum voor Irak krijgen. Hoe kan hij een uitnodiging krijgen voor een Iraaks kontje of een verblijfsvergunning in een Iraakse klerenkast?

Maar ach, als de burkini al jarenlang op zoek is naar een smokkelaar om Iraaks water te bereiken, denk ik niet dat de bikini hoop heeft. Niet in de Arabische lente, en zelfs niet in de hete Arabische zomer. Ik ben blij dat het publiek bij het toneelstuk een lange staande ovatie gaf voor de naakte Duitse vrouw. Maar ik ben ook blij dat tomaten, eieren en aardappelen in Irak zo duur zijn dat er niet mee wordt gegooid.

Rodaan al Galidi is schrijver.