Toeslagen pas uitkeren na controle

Nieuwe aanvragers voor bijvoorbeeld huur- of zorgtoeslag moeten in de toekomst langer wachten op hun geld. Anders dan nu gaat de Belastingdienst eerst de gegevens van de aanvrager checken.

Op deze manier wil staatssecretaris Frans Weekers (Financiën, VVD) de fraude met toeslagen bestrijden. Voor de nieuwe aanpak is wel een wetswijziging nodig. Gisteren maakte Weekers in een brief aan de Tweede Kamer bekend dat er voor minimaal 95 miljoen euro met de toeslagen is gefraudeerd. Dat is 8 procent van het totaal (1,2 miljard euro) wat de Belastingdienst nog aan vorderingen heeft uitstaan.

Weekers kwam de afgelopen drie weken onder vuur te liggen nadat in een uitzending van Brandpunt duidelijk was geworden dat een groep Bulgaren misbruik maakte van het toeslagensysteem. Weekers bleek niet op de hoogte te zijn van deze fraude, maar hij verklaarde wel aan de Kamer dat fraude met toeslagen veel vaker voorkomt. Het bleek om 280 gevallen van ‘systeemfraude’ te gaan, waarbij 16,6 miljoen in het geding is. In 85 procent van de gevallen blijkt er een organisatie achter te zitten. Naast de 280 zaken die opsporingsdienst Fiod afhandelde, loopt het onderzoek nog rond vijftien fraudezaken, waaronder de Bulgaarse zaak.

Behalve meer controle bij de poort wil Weekers dat aanvragers ook geen voorschot meer krijgen als er een vermoeden is van fraude rond de aanvrager of als het gaat om een dubieus adres. Weekers geeft in zijn brief aan dat de grenzen van fraudebestrijding bij dit toeslagensysteem in zicht komen en daarom zal het kabinet ook naar alternatieven kijken. Jaarlijks wordt er via het toeslagensysteem ruim 12 miljard euro uitgekeerd aan meer dan 5 miljoen huishoudens.

Wouter Koolmees (D66) noemde het gisteren in een reactie positief dat Weekers meer openheid heeft gegeven over de fraudegevallen. Tegelijkertijd noemt hij de omvang „onrustbarend”. Dinsdag moet Weekers zijn beleid rond het toeslagensysteem in de Kamer verdedigen. „Dan moet blijken of de staatssecretaris de afgelopen jaren voldoende heeft gedaan om de fraude tegen te gaan.”

Kamerlid Pieter Omtzigt (CDA) stelt in een reactie dat hij nog veel vragen heeft. Hij wil bijvoorbeeld weten of er meer fraudegevallen hebben gespeeld die vergelijkbaar zijn met de Bulgaarse toeslagenfraude. Verder noemt hij het totaal aan fraude (95 miljoen euro) sinds 205 hoog. „Welke maatregelen zijn nu de afgelopen jaren genomen op basis van welke signalen?” Ook wil hij meer inzicht in de 280 afgehandelde zaken.